Türk sinemasının en tartışmalı ve efsanevi figürlerinden biri olan Yılmaz Güney, oyuncu, yönetmen, senarist ve yapımcı kimliğinin ötesinde, aynı zamanda karıştığı cinayet davası nedeniyle hâlâ kamuoyunun gündeminde. Sanat ve siyaset ekseninde çizdiği keskin hatlar, sert kişiliği ve hukuki süreciyle adından sıkça söz ettiren Güney’in “katil mi değil mi?” sorusu ise yıllardır sorulmaya devam ediyor. İşte Yılmaz Güney’in hayatı, suç dosyası, cezaevi süreci, sinema kariyeri ve bilinmeyen yönleriyle kapsamlı biyografisi…
Yılmaz Güney katil mi? Hangi olaya karıştı?
Yılmaz Güney’in adı, 13 Eylül 1974 tarihinde yaşanan trajik bir olayla adli kayıtlara geçti. O dönem Endişe filminin çekimleri için Adana’nın Yumurtalık ilçesinde bulunan Güney, bir gazinoda çıkan tartışma sırasında Hakim Sefa Mutlu’yu silahla öldürmekle suçlandı. Yapılan yargılamalar sonucunda “kasten adam öldürme” suçundan suçlu bulundu ve 19 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Ancak olayın perde arkasında birçok detay bulunmaktadır. Yılmaz Güney ve yakın çevresi, bu ölümün kaza sonucu gerçekleştiğini, silahın arbede sırasında patladığını ya da Güney’in bizzat ateş etmediğini savundu. Hatta suçu üstlenen farklı isimler çıksa da, mahkeme tanık ifadeleri ve mevcut deliller ışığında bu savunmaları kabul etmedi ve cezayı onadı.
Yılmaz Güney kaç yıl hapis yattı, firar etti mi?
Yılmaz Güney, farklı cezaevlerinde toplamda yaklaşık 7 yıl hapis yattı. 1981 yılında Isparta Yarı Açık Cezaevi’nden izinli olarak çıktıktan sonra yurt dışına firar etti. Fransa’ya iltica eden sanatçı, orada da sinema kariyerine devam etti ve özellikle “Duvar” filmiyle uluslararası alanda ses getirdi.
Yılmaz Güney İmralı Cezaevi’nde yattı mı?
Hayır. Yılmaz Güney, İmralı Cezaevi’nde hiçbir zaman bulunmadı. Mahkumiyet sürecinde Türkiye’nin farklı cezaevlerinde kaldı. İşte kaldığı başlıca cezaevleri:
Ankara Merkez Kapalı Cezaevi
Kayseri Kapalı Cezaevi
İzmit Cezaevi
Isparta Yarı Açık Cezaevi (firar ettiği yer)
Yılmaz Güney kimdir, nerelidir, ne zaman doğdu?
Yılmaz Güney, 1937 yılında Adana’nın Yenice köyünde dünyaya geldi. Aslen Kürt kökenli olan Güney’in ailesi, Adana’ya göç eden tarım işçilerindendi. Çocukluğu pamuk tarlalarında çalışarak geçti. Küçük yaşta hayata atılan Güney, at arabacılığı, film dağıtımcılığı ve öykücülük gibi işlerle uğraştı.
Genç yaşta İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde eğitim almaya başladı, ancak sinema tutkusu nedeniyle okulunu yarım bıraktı. Adana’da tanıştığı ünlü yazar Yaşar Kemal, onun edebiyatla olan bağını güçlendirdi. Sonrasında Atıf Yılmaz’ın yanında sinema dünyasına giriş yaptı.
“Çirkin Kral” lakabı nereden geliyor?
Yılmaz Güney, Yeşilçam sinemasında alışılmış jön tipinden farklı olarak, sert bakışları, asi duruşu ve halktan karakterleri canlandırmasıyla dikkat çekti. Bu yüzden basın ve halk arasında ona “Çirkin Kral” lakabı verildi. Kürtçe karşılığıyla da “Paşay Naşirîn” olarak anıldı.
Yılmaz Güney nasıl sinemacı oldu, hangi filmleriyle tanındı?
Oyunculuk kariyerine 1960’lı yıllarda başlayan Güney, kısa sürede Türkiye’nin en popüler yıldızlarından biri haline geldi. Ancak sadece oyunculukla yetinmedi, yönetmenlik, senaristlik ve yapımcılık da yaptı. Özellikle 1970’li yıllarda çektiği filmlerle toplumsal meseleleri beyaz perdeye taşıdı.
İşte Yılmaz Güney’in unutulmaz filmleri:
Umut (1970): Yoksulluk içindeki bir at arabacısının trajik hikayesi.
Sürü (1978): Zülfü Livaneli ile ortak yapım. Doğu’dan Batı’ya göç eden bir ailenin dramı.
Yol (1982): Cannes Film Festivali’nde Altın Palmiye kazandı. Türkiye’deki siyasi baskıları konu alır.
Duvar (1983): Cezaevi koşullarını çocuk mahkumlar üzerinden anlatan çarpıcı bir yapım.
Yılmaz Güney siyasi kimliği nedir?
Yılmaz Güney, sadece sinema değil, siyasi duruşuyla da dikkat çekmiş bir isimdir. Sol görüşe sahip olan sanatçı, özellikle 1971 sonrası süreçte düşünce suçları nedeniyle de yargılanmıştır. Bu yönüyle, döneminin sansür politikalarıyla sık sık karşı karşıya kalmış, bazı filmleri yasaklanmıştır.
Yılmaz Güney yurt dışında neden yaşadı?
1981 yılında cezaevinden firar ederek yurt dışına çıkan Güney, Fransa’da siyasi sığınmacı olarak yaşamaya başladı. Burada da sinema kariyerini sürdürdü. 1982 yılında, yönetmenliğini yaptığı “Yol” filmi Cannes Film Festivali’nde Altın Palmiye kazanarak Türk sinema tarihinde bir ilke imza attı.
Yılmaz Güney ne zaman ve nerede öldü?
Yılmaz Güney, 9 Eylül 1984 tarihinde Fransa’nın Paris kentinde mide kanseri nedeniyle hayatını kaybetti. Ölümünden önce yoğun bir tedavi süreci geçirmiş, ancak sağlığına kavuşamamıştır. Cenazesi Paris’te toprağa verilmiştir.
Yılmaz Güney’in ardında ne kaldı?
Yılmaz Güney, bir yandan toplumsal sinemanın öncüsü olurken, diğer yandan hakkında açılan ceza davaları ve tartışmalı kişiliğiyle Türk kamuoyunu ikiye böldü. Sevenleri onu “halkın sanatçısı” olarak tanımlarken, eleştirenler “şiddet eğilimli, fevri ve suçlu” olarak gördü.
Ancak tartışmasız gerçek şudur ki; Yılmaz Güney, Türk sinemasına yön veren en etkili figürlerden biri olarak hafızalarda yer etmiştir.