İran’da ekonomik krizle başlayan protestolar, 28. gününde de hız kesmeden devam ediyor. Ülke genelinde yayılan gösterilerde can kaybı ve gözaltı sayıları her geçen gün artarken, İran lideri Ali Hamaney hakkında ortaya atılan yeraltı sığınağı iddiası gündemi daha da hareketlendirdi. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) tarafından paylaşılan son rakamlar, ülkedeki tabloyu gözler önüne serdi.
İran’daki protestolarda bilanço ağırlaşıyor: 5 bin 137 kişi hayatını kaybetti
HRANA’nın paylaştığı güncel verilere göre, İran’da 28 Aralık 2025’te başlayan ekonomik protestolar sırasında hayatını kaybedenlerin sayısı 5 bin 137’ye yükseldi. Aynı raporda, ülke genelinde yaşanan olaylar kapsamında 27 bin 797 kişinin gözaltına alındığı bilgisi de yer aldı.
Açıklamada, yaşamını yitirenler arasında 208 güvenlik görevlisinin bulunduğu ifade edilirken, protestolara katılan sivillerin de ciddi kayıplar verdiği belirtildi. HRANA, bir önceki gün açıkladığı raporda ölü sayısını 5 bin 2 olarak duyurmuştu.
Resmi rakamlar ile insan hakları verileri çelişiyor
İran Şehit ve Gaziler Vakfı’na bağlı Adli Tıp Kurumu, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, protestolar sırasında hayatını kaybedenlerin sayısını 3 bin 117 olarak duyurmuştu. Bu açıklamada, ölenlerin 2 bin 427’sinin güvenlik güçleri ve sivillerden oluştuğu, bu kişilerin ise “silahlı terör grupları” tarafından öldürüldüğü ifade edilmişti.
Ancak HRANA, sahadan topladığı verilerle daha fazla ölüm vakasını doğruladığını belirterek, resmi rakamların gerçeği yansıtmadığını savunuyor. Bu durum, İran’daki ölü sayısına dair tartışmaları daha da derinleştiriyor.
Protestolar nasıl başladı? Ekonomik kriz fitili ateşledi
İran’da gösterilerin fitili, yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve artan hayat pahalılığıyla ateşlendi. İlk protestolar, Tahran Büyük Çarşı’da esnafın öncülüğünde başladı. Kısa sürede diğer şehirlere yayılan eylemler, başkent Tahran’da 8 Ocak’ta şiddetlendi.
Yaşanan olaylar sırasında, İran yönetimi internet erişimini kısıtlama yoluna gitti. Sosyal medya platformlarına getirilen engeller ve iletişim kesintileri, ülke genelinde bilgi akışını zorlaştırdı.
Hamaney için dikkat çeken iddia: Yeraltı sığınağına geçti mi?
Protestolar devam ederken, İran dini lideri Ali Hamaney hakkında ortaya atılan bir iddia uluslararası basında geniş yankı uyandırdı. Iran International tarafından yayımlanan habere göre, Hamaney’in ABD kaynaklı olası bir saldırı riskinin arttığı yönündeki değerlendirmeler sonrası, Tahran’da bulunan özel bir yeraltı sığınağına geçtiği öne sürüldü.
İddiaya göre bu bilgi, hükümete yakın iki ayrı kaynak tarafından doğrulandı. Bahsi geçen tesisin, birbirine bağlı tünellerden oluşan, güçlendirilmiş ve yüksek güvenlikli bir alan olduğu belirtildi.
Günlük yönetim oğluna mı devredildi?
Aynı kaynaklar, Hamaney’in yeraltı sığınağında bulunması nedeniyle, liderlik ofisinin günlük işleyişinin üçüncü oğlu Mesud Hamenei tarafından yürütüldüğünü aktardı. Mesud Hamenei’nin, hükümetin yürütme organlarıyla iletişimde ana kanal rolünü üstlendiği ifade edildi.
Bu iddia, İran yönetimindeki karar mekanizmalarının nasıl işlediği ve ülke yönetiminde olası bir geçiş süreci olup olmadığı sorularını da beraberinde getirdi.
Gösteriler azalsa da gerilim sürüyor
Son günlerde bazı şehirlerde protestoların şiddetinin azaldığı belirtilse de, ülke genelinde güvenlik önlemleri devam ediyor. HRANA, gözaltı ve ölüm sayılarının hâlâ artabileceğini, sahadan gelen yeni bilgilerin düzenli olarak raporlara eklendiğini duyurdu.
Uluslararası kamuoyu ise İran’daki gelişmeleri yakından takip etmeye devam ediyor. Protestoların seyri, hem ülke içindeki siyasi dengeler hem de ABD-İran ilişkileri açısından kritik bir süreç olarak değerlendiriliyor.