1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla Bulgaristan, euroya geçen 21. Avrupa Birliği ülkesi oldu. Bu tarihi adımla birlikte euro bölgesine dahil olmayan AB üyesi ülke sayısı iyice azalırken, gözler şimdi hala ortak para birimini kullanmayan ülkelere çevrildi. Ancak tablo, sadece ekonomik değil, siyasi, anayasal ve toplumsal bariyerlerle örülü bir mücadeleye işaret ediyor. Bulgaristan’ın geçişi, Avrupa genelinde yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi.
Euro’ya Geçişte Yeni Dönem: Kimler Sırada, Kimler Diretiyor?
Avrupa Birliği’nin temel hedeflerinden biri olan ortak para birimi projesi, 2026 itibarıyla 21 üyeyle yoluna devam ederken, bazı ülkelerde süreç adeta kitlenmiş durumda. Macaristan, Polonya, İsveç, Çekya, Danimarka ve Romanya, euroya geçişte ciddi toplumsal ya da siyasal engellerle karşı karşıya. Her biri farklı gerekçelerle geçiş sürecini ertelemeye devam ediyor.
Eurobarometer verilerine göre bazı ülkelerde halk desteği yüksek olmasına rağmen siyasi iktidarlar ya ekonomik kaygılarla ya da ideolojik gerekçelerle frene basıyor. Diğer yandan, mali kriterler ve anayasal düzenlemeler de bu ülkelerde euroyu uzak bir hedef haline getiriyor.
Macaristan’da Halk İstiyor, Orban Frenliyor
Macaristan, euroya geçiş konusunda en çarpıcı örneklerden biri. Halkın yüzde 72’si euroya geçişi destekliyor ancak Başbakan Viktor Orban’ın euroskeptik duruşu, süreci durma noktasına getirmiş durumda. Hükümetin anayasal güvence altına aldığı forint, euroya geçişi hukuken de zorlaştırıyor. Üstelik, ülkenin yüksek borç oranı ve mali dengesizlikleri, ekonomik açıdan da geçişin önünü kapatıyor.
Muhalefet lideri Peter Magyar, iktidara gelmeleri durumunda euroya geçiş için adım atacaklarını duyurdu. Ancak bu, öncelikle parlamentoda nitelikli çoğunluk gerektiren bir anayasa değişikliğini zorunlu kılıyor.
Romanya’da Euro Hayali Açık Vermeye Devam Ediyor
Romanya’da halkın yüzde 59’u euroya geçmek istiyor. Fakat ülkede Avrupa Birliği’nin en yüksek bütçe açığı bulunuyor. Bu durum, mali kriterlerin sağlanmasını yıllar sürecek bir hedef haline getiriyor. Ayrıca, artan enflasyon ve 2028 seçimlerine doğru yükselişe geçen aşırı sağ partiler, euroya olan ilgiyi gölgede bırakıyor. Euro tartışmaları şimdilik arka planda kalmış durumda.
Polonya: “Kendi Paramızdan Memnunuz”
Polonya, euro konusunda en net karşıt çizgiyi çizen ülkelerden biri. Euroya desteğin sadece %45 olduğu ülkede, iktidar kanadı euroya geçiş fikrine tamamen kapalı. Maliye Bakanı Andrzej Domanski, “Kendi para birimimizi korumaktan memnunuz” diyerek konuyu kapattı. Eski Başbakan Kaczynski’nin, euroyu savunanları “Polonya’nın ölümcül düşmanları” olarak nitelendirmesi, tartışmaların ne kadar sert bir zeminde yürüdüğünü gösteriyor.
Polonya, euroyu kullanmayan AB ülkeleri içinde ekonomik büyüklük açısından en önde gelen ülke olmasına rağmen, geçiş için hiçbir hazırlık yapmıyor.
Çekya: Şüphe Ağır Basıyor
Çekya’da kamuoyu desteği %30’un altında. Ülkedeki düşük borç oranına rağmen, hükümet euroya geçişin daha borçlu ülkelere mali yük getireceği endişesi taşıyor. Ulusal para birimi kronun anayasal güvence altına alınması bile gündeme gelmiş durumda. Başbakan Andrej Babiš geçmişte euroya sıcak baksa da, partisinin şu anki çizgisi ulusalcı ve euroskeptik bir noktada.
İsveç: 2003 Referandumu Hâlâ Belirleyici
İsveç, 2003 yılında yapılan referandumda halkın %56’sının euroya “hayır” demesiyle ortak para biriminin dışında kalmayı seçmişti. Bugün destek oranı %39’a çıksa da, İsveçli siyasetçiler bu konuda temkinli. Sağ azınlık hükümetinin kilit ortağı olan İsveç Demokratları da euroya karşı duruşlarıyla biliniyor. Euro tartışmaları şu an için sadece teorik düzeyde kalıyor.
Danimarka: Muafiyetli Ülke Euroya Neden Geçmiyor?
Danimarka, AB içinde eurodan resmi muafiyeti bulunan tek ülke. Bu nedenle euroya geçmesi zorunlu değil. Euroya desteğin %33 gibi düşük seviyede olması, Kopenhag yönetiminin euro bölgesine katılma yönünde bir planı olmadığını gösteriyor. Danimarka’da konu artık siyasi gündemde bile değil.
Euro Bölgesi Genişliyor Ama Yavaşlıyor
Bulgaristan’ın katılımı euro bölgesi için önemli bir dönüm noktası olsa da, diğer ülkelerdeki tablo sürecin siyasi irade olmadan ilerleyemeyeceğini gösteriyor. Ekonomik entegrasyonun tam anlamıyla gerçekleşebilmesi için sadece halk desteği değil, anayasal düzenlemeler, mali kriterlerin karşılanması ve siyasi uzlaşı da gerekiyor.
Avrupa Merkez Bankası ve AB Komisyonu, euro bölgesinin büyümesini destekliyor olsa da, bazı ülkelerdeki iç siyasi dengeler bu süreci yıllarca erteleyebilir. Bu da euro bölgesinin gelecekte bir “çekirdek birlik” olarak yoluna devam edebileceği senaryolarını gündeme getiriyor.