Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatıyla başlatılan yeni sosyal destek sistemi, Türkiye gündeminde geniş yer buldu. Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen, resmi adıyla “Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi”, milyonlarca haneye nefes aldıracak yeni bir model olarak adım adım hayata geçiriliyor. Haziran ayında bazı illerde pilot uygulama olarak devreye alınması planlanan sistem, özellikle düşük gelirli emeklileri, dar gelirli aileleri ve sosyal yardım alan kesimleri doğrudan ilgilendiriyor.
Yeni sosyal destek modeli için geri sayım başladı
Devletin, gelir adaletsizliğiyle mücadele ve yoksulluk sınırının altındaki haneleri koruma hedefiyle geliştirdiği bu yeni model, sosyal yardımları tek bir çatı altında toplama amacını taşıyor. “Vatandaşlık maaşı” olarak adlandırılan sistemde, hane geliri esas alınacak ve belirli bir eşiğin altındaki ailelere düzenli destek sağlanacak.
Haziran ayında bazı illerde başlatılması beklenen pilot uygulamanın ardından, 2027 yılı itibarıyla tüm Türkiye genelinde devreye alınması hedefleniyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın TBMM’de yaptığı açıklamalar, hazırlıkların yoğun bir şekilde sürdüğünü ortaya koydu.
Emeklilere büyük destek: En düşük maaşı alanlar da kapsama giriyor
Yeni modelin en dikkat çekici yönlerinden biri ise emekliler için özel bir destek kapısı aralıyor olması. Türkiye’de son yıllarda artan geçim sıkıntısı, özellikle en düşük emekli maaşı alanları derinden etkilerken, bu yeni sistem sayesinde gelir seviyesi düşük olan emeklilerin maaşı tamamlayıcı ödemelerle desteklenecek.
Bu destek, herkese aynı miktarda ödeme yapılması yerine, ailedeki kişi başına düşen gelir hesaplanarak belirli bir taban seviyeye tamamlanması esasına dayanacak. Böylece, muhtaçlık kriterini karşılayan emekliler, maaşlarının yetersiz kaldığı durumlarda devletten düzenli gelir desteği alabilecek.
Hangi iller pilot uygulama olacak? Deprem bölgeleri öncelikli
Henüz resmi olarak açıklanmamış olsa da kulis bilgilerine göre, “vatandaşlık maaşı” uygulamasının ilk olarak Hatay, Kahramanmaraş, Adıyaman gibi depremden etkilenen illerde başlatılması bekleniyor. Bu bölgelerde yaşayan vatandaşlar, hem afet sonrası toparlanma sürecinde ekonomik anlamda desteklenmiş olacak hem de sistemin etkinliği bu bölgelerde test edilecek.
Pilot uygulamada elde edilecek veriler doğrultusunda, modelin nasıl şekilleneceği ve Türkiye geneline yayılma süreci netleşecek. Bu süreçte özellikle sosyal hizmet uzmanlarının, gelir tespiti ve veri analizlerinde büyük rol oynaması bekleniyor.
“Muhtaçlık kriteri” neye göre belirlenecek?
Sistemin temel taşını oluşturan “muhtaçlık kriteri”, ailenin toplam geliri ile birey sayısı üzerinden yapılacak hesaplamalara dayanıyor. Uzmanlara göre, hane içinde kişi başına düşen gelir, net asgari ücretin üçte birinden az olduğu durumda o aile “muhtaç” olarak değerlendirilecek.
Buna göre devlet, bu gelir seviyesinin altındaki hanelere düzenli olarak tamamlayıcı nakdi destek sağlayacak. Ancak bu destek, herkese aynı şekilde verilmeyecek; hane gelirine göre değişen, dinamik bir sistem uygulanacak. Bu da, “vatandaşlık maaşı”nın klasik sosyal yardımlardan farklı, kişiselleştirilmiş ve ihtiyaç odaklı bir model olmasını sağlıyor.
Hedef: Gelir güvencesi ve sosyal adalet
Bu yeni model, sadece ekonomik destek değil, aynı zamanda sosyal devlet anlayışının güçlendirilmesi açısından da kritik bir adım olarak değerlendiriliyor. Türkiye’de artan hayat pahalılığı, yoksulluk riski, yaşlı nüfusun ihtiyaçları ve gelir dağılımındaki dengesizlikler düşünüldüğünde, “Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi” ile bu sorunlara yapısal bir çözüm hedefleniyor.
Sistemin sürdürülebilirliği, şeffaflığı ve etkinliği ise pilot illerde elde edilecek geri bildirimlerle şekillenecek. Uzmanlar, bu modelin başarılı olması için kayıt dışı gelirlerin tespiti, veri güvenliği ve yerel yönetimlerle güçlü koordinasyon gerektiğine dikkat çekiyor.