Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. (TÜPRAŞ), Türkiye’nin enerji sektöründeki en stratejik ve en büyük sanayi kuruluşlarından biri olarak öne çıkıyor. Türkiye’nin petrol rafinaj ihtiyacının neredeyse tamamını karşılayan TÜPRAŞ, hem sahiplik yapısı hem de Türkiye genelinde faaliyet gösterdiği rafinerilerle sık sık merak ediliyor.
Kamuoyunda en çok aratılan sorular arasında “TÜPRAŞ kimin?”, “TÜPRAŞ’ın sahibi kim?”, “TÜPRAŞ hangi il ve ilçelerde faaliyet gösteriyor?”, “TÜPRAŞ rafinerileri nerede?” gibi başlıklar yer alıyor. İsthaberler’in haberine göre, TÜPRAŞ yalnızca bir sanayi kuruluşu değil, aynı zamanda Türkiye’nin enerji güvenliğinin de temel taşlarından biri konumunda.
Bu haberde, TÜPRAŞ’ın sahibi kimden rafinerilerinin bulunduğu illere, hisse dağılımından tarihçesine kadar tüm detayları bilgi odaklı ve bütünsel bir şekilde ele aldık.
TÜPRAŞ kimin, sahibi kim?
TÜPRAŞ’ın sahibi kim? sorusu, şirket hakkında en çok merak edilen başlıkların başında geliyor. TÜPRAŞ, 2006 yılında gerçekleştirilen özelleştirme süreciyle kamu mülkiyetinden çıkarılmıştır. Bu süreçte şirketin %51’lik hissesi, Koç Holding ve Shell ortaklığı tarafından satın alınmıştır.
2013 yılında ise önemli bir değişiklik yaşanmış, Koç Holding, Shell’in elinde bulunan %2’lik hisseyi de satın alarak TÜPRAŞ’taki kontrolünü artırmıştır. Böylece Koç Holding, TÜPRAŞ’ın en büyük ve hâkim ortağı konumuna gelmiştir.
TÜPRAŞ’ın güncel hisse dağılımı nasıl?
TÜPRAŞ’ın mevcut hisse yapısı şu şekildedir:
Enerji Yatırımları A.Ş. (Koç Holding bünyesinde): %51
Halka açık pay: %49
Bu yapı, TÜPRAŞ’ın hem güçlü bir özel sektör kontrolüne sahip olduğunu hem de halka açık olması sayesinde şeffaf bir yönetim anlayışıyla faaliyet gösterdiğini ortaya koymaktadır. Koç Holding’in enerji alanındaki stratejik yatırımlarının merkezinde TÜPRAŞ yer almaktadır.
TÜPRAŞ ne iş yapıyor, hangi sektörde faaliyet gösteriyor?
TÜPRAŞ, enerji sektöründe, özellikle ham petrol rafinajı alanında faaliyet göstermektedir. Şirket, ham petrolü işleyerek;
Motorin
Benzin
Jet yakıtı
LPG
Fuel oil
Denizcilik yakıtları
Petrokimya hammaddeleri
gibi çok sayıda petrol ürününü üretmekte ve iç piyasaya sunmaktadır.
TÜPRAŞ, Türkiye’de rafinaj sektöründe tek büyük oyuncu konumundadır. Bu yönüyle şirket, enerji arz güvenliği açısından kritik bir role sahiptir.
TÜPRAŞ hangi il ve ilçelerde faaliyet gösteriyor?
TÜPRAŞ’ın rafinerileri hangi il ve ilçelerde? sorusu, şirketin Türkiye genelindeki yaygınlığını merak edenler için büyük önem taşıyor. TÜPRAŞ, Türkiye’nin dört farklı bölgesinde konumlanan 4 ana rafineri ile faaliyet göstermektedir.
Toplamda yıllık yaklaşık 30 milyon ton ham petrol işleme kapasitesine sahip olan bu rafineriler, ülkenin enerji ihtiyacının çok büyük bir bölümünü karşılamaktadır.
TÜPRAŞ rafinerileri nerede? İşte il il, ilçe ilçe liste
İzmit Rafinerisi – Kocaeli / Körfez
TÜPRAŞ’ın en büyük ve en modern rafinerisi İzmit Rafinerisi’dir.
İl: Kocaeli
İlçe: Körfez
Marmara Bölgesi’nin sanayi kalbinde yer alan bu tesis, Türkiye’nin en yüksek kapasiteli rafinerisi konumundadır. Limanlara yakınlığı sayesinde lojistik açıdan da büyük avantaja sahiptir.
İzmir Rafinerisi – İzmir / Aliağa
Ege Bölgesi’nin enerji üssü konumundaki rafineridir.
İl: İzmir
İlçe: Aliağa
Aliağa’daki sanayi bölgesi içerisinde yer alan İzmir Rafinerisi, hem iç piyasaya hem de ihracata yönelik üretim yapmaktadır.
Kırıkkale Rafinerisi – Kırıkkale / Hacılar
İç Anadolu Bölgesi’nin enerji ihtiyacını karşılayan stratejik bir tesistir.
İl: Kırıkkale
İlçe/Belde: Hacılar
Bu rafineri, Türkiye’nin merkezinde yer alması nedeniyle dağıtım ve lojistik açısından kritik bir noktadadır.
Batman Rafinerisi – Batman / Merkez
Türkiye’nin güneydoğusunda yer alan Batman Rafinerisi, bölgesel enerji arzı açısından büyük öneme sahiptir.
İl: Batman
İlçe: Batman Merkez
Özellikle bölgedeki ham petrol üretimiyle doğrudan bağlantılı olması, bu rafineriyi stratejik hale getirmektedir.
TÜPRAŞ’ın Türkiye ekonomisindeki rolü
TÜPRAŞ, yalnızca bir enerji şirketi değil, aynı zamanda Türkiye ekonomisinin lokomotiflerinden biridir.
Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşları listesinde yıllardır ilk sıralarda yer alır
Binlerce kişiye doğrudan istihdam sağlar
Yan sanayi ve lojistik sektörleriyle dolaylı istihdam yaratır
Devlete yüksek vergi geliri sağlar
TÜPRAŞ’ın faaliyetleri, cari açık ve enerji ithalatı dengesi üzerinde de doğrudan etkilidir.
TÜPRAŞ’ın stratejik önemi neden bu kadar büyük?
TÜPRAŞ’ın önemi yalnızca ekonomik değil, stratejik boyuttadır. Türkiye’nin petrol ürünleri ihtiyacının çok büyük bir bölümünü karşılayan şirket, enerji arz güvenliğinin bel kemiği konumundadır.
Kriz dönemlerinde yakıt tedarikinin sürekliliğini sağlar
Yerli rafinaj kapasitesiyle dışa bağımlılığı azaltır
Askeri, sivil ve sanayi ihtiyaçlarının kesintisiz karşılanmasına katkı sunar
Bu yönüyle TÜPRAŞ, yalnızca bir şirket değil, ulusal güvenlik açısından da kritik bir kurumdur.
TÜPRAŞ’ın tarihçesi ve özelleştirme süreci
TÜPRAŞ, 1961 yılında Türkiye’nin rafinaj ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulmuştur. Uzun yıllar kamuya ait bir kuruluş olarak faaliyet göstermiştir.
2006: Özelleştirme süreci tamamlandı
Koç Holding – Shell ortaklığı %51 hisseyi aldı
2013: Koç Holding, Shell hisselerini de devraldı
Bu süreçten sonra TÜPRAŞ, özel sektör dinamizmiyle büyük yatırımlar yaparak kapasitesini ve teknolojik altyapısını güçlendirmiştir.
TÜPRAŞ’a saldırı oldu mu? Son iddialar doğru mu?
Son dönemlerde sosyal medyada ve bazı haber platformlarında “TÜPRAŞ’a saldırı mı oldu?” şeklinde iddialar gündeme gelmiştir. Ancak resmi kaynaklardan yapılan açıklamalara göre:
TÜPRAŞ tesislerine yönelik herhangi bir saldırı gerçekleşmemiştir
Tesislerin güvenliği, devlet ve özel güvenlik birimleri tarafından sağlanmaktadır
Olağan dışı bir durum olması halinde kamuoyu resmi açıklamalarla bilgilendirilmektedir
Bu nedenle söz konusu iddiaların gerçeği yansıtmadığı belirtilmektedir.
TÜPRAŞ hakkında sıkça sorulan sorular
TÜPRAŞ firması kime ait?
→ Koç Holding’e aittir. Ana hissedar Enerji Yatırımları A.Ş.’dir.
TÜPRAŞ hangi şehirlerde var?
→ Kocaeli, İzmir, Kırıkkale ve Batman.
TÜPRAŞ’ın kaç rafinerisi var?
→ Türkiye genelinde 4 ana rafinerisi bulunmaktadır.
TÜPRAŞ’ın yıllık kapasitesi ne kadar?
→ Yaklaşık 30 milyon ton ham petrol işleme kapasitesi vardır.
TÜPRAŞ kamu mu özel mi?
→ Özel sektör şirketidir, hisselerinin %49’u halka açıktır.
TÜPRAŞ neden bu kadar önemli?
Özetle;
TÜPRAŞ, Koç Holding’e aittir
Türkiye’nin tek büyük rafineri şirketidir
4 şehirde, 4 stratejik rafineriyle faaliyet gösterir
Enerji arz güvenliği açısından hayati öneme sahiptir
TÜPRAŞ, sahiplik yapısı, rafineri ağı ve ekonomik etkisiyle Türkiye’nin enerji alanındaki en güçlü kurumlarından biri olmaya devam etmektedir.