Emeklilik planı yapan milyonlarca çalışan için kritik bir gelişme yaşandı. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), ağır ve riskli işlerde çalışanları yakından ilgilendiren yıpranma payı uygulamasında kapsamı genişletti. 2026 itibarıyla yürürlüğe giren düzenleme, hem prim gün sayısını artırıyor hem de emeklilik yaşını 5 yıla kadar erkene çekebilecek önemli avantajlar sunuyor. Yeni liste, özellikle sanayi ve sağlık sektöründe çalışanlar için umut oldu.
SGK Yıpranma Payı Düzenlemesi Neden Bu Kadar Önemli?
Türkiye’de emeklilik şartlarının temelini prim gün sayısı ve yaş kriteri oluşturuyor. Ağır, tehlikeli ve insan sağlığını uzun vadede olumsuz etkileyen mesleklerde çalışanlar için ise yıllardır uygulanan özel bir sistem bulunuyor: Fiili Hizmet Süresi Zammı, kamuoyunda bilinen adıyla yıpranma payı.
Bu sistem sayesinde çalışanların her yıl için yatırılan prim gününe ek süreler ekleniyor. Böylece hem prim daha hızlı doluyor hem de biriken süre, emeklilik yaşından düşülerek erken emeklilik imkânı sağlıyor. SGK’nın yaptığı son düzenleme ise bu avantajdan yararlanabilecek mesleklerin sayısını artırdı.
Yıpranma Payı Nedir, Çalışana Ne Kazandırır?
Yıpranma payı, risk seviyesi yüksek mesleklerde çalışanlara her yıl için ilave prim günü verilmesi anlamına geliyor. Normal bir çalışanın bir yılda 360 gün primi yatırılırken, yıpranma payı olan mesleklerde bu süre yapılan işin zorluk derecesine göre değişiyor.
Bazı mesleklerde yıllık 60 gün, bazı mesleklerde 90 gün, en ağır işlerde ise 180 güne kadar ek prim kazanılabiliyor. Bu da çalışanların kağıt üzerinde daha uzun süre çalışmış sayılmasını sağlıyor. Örneğin yılda 90 gün yıpranma payı olan bir işte 10 yıl çalışan bir kişi, prim hesabında 12,5 yıl çalışmış gibi değerlendiriliyor.
Erken Emeklilikte Yaş Şartı Nasıl Düşüyor?
Yıpranma payının en dikkat çekici yönlerinden biri de sadece prim gününü artırmakla sınırlı kalmaması. Kazanılan ilave süreler, emeklilik yaş haddinden de düşülüyor. Biriken süreye bağlı olarak çalışanlar, normal emeklilik yaşından en fazla 5 yıl, çok ağır ve yıpratıcı işlerde ise 8 yıla kadar daha erken emekli olabiliyor.
Bu durum özellikle uzun yıllar fiziksel olarak zor koşullarda çalışanlar için hayati bir avantaj anlamına geliyor.
SGK 2026 Düzenlemesiyle Yıpranma Payı Listesi Nasıl Genişledi?
2026 yılında yapılan yeni düzenleme, yıpranma payı kapsamını daha önce dışarıda kalan bazı sektörleri de içine alacak şekilde güncelledi. SGK, iş sağlığı ve güvenliği verilerini dikkate alarak risk oranı yüksek yeni meslek gruplarını listeye ekledi.
Bu adım, özellikle sanayi üretiminde görev alan binlerce işçinin erken emeklilik hayalini yeniden canlandırdı.
Yıpranma Payı Kapsamındaki Meslekler Hangileri?
Mevcut düzenlemeye göre yıpranma payından yararlanan meslekler arasında basın çalışanları, yer altı maden işçileri, güvenlik güçleri ve itfaiyeciler yer alıyor. Sarı basın kartına sahip gazeteciler, haber takibi sırasında maruz kaldıkları riskler nedeniyle bu kapsama dahil ediliyor.
Yer altı maden işçileri ise en yüksek yıpranma payına sahip meslek grubu olarak öne çıkıyor. Bu çalışanlar, her yıl için 180 gün yani 6 ay ek prim kazanabiliyor. Askerler, polisler, MİT mensupları ve cezaevi infaz koruma memurları da riskli görevleri nedeniyle yıpranma payı avantajından faydalanıyor.
Ağır sanayi alanında demir-çelik üretimi, cıva ve asit gibi zehirli maddelerle çalışılan iş kolları da uzun süredir listede yer alıyor.
Yeni Eklenen Meslekler Kimleri Kapsıyor?
2026 düzenlemesiyle birlikte çimento fabrikası çalışanları, alüminyum üretim tesislerinde görev yapan işçiler, dökümhane çalışanları ve cam sanayi emekçileri de yıpranma payı kapsamına alındı. Bu sektörlerde çalışanlar, yoğun toz, yüksek ısı ve kimyasal maddelere maruz kalmaları nedeniyle artık erken emeklilik avantajından yararlanabilecek.
Özellikle sanayi bölgelerinde çalışan işçiler için bu karar, uzun süredir beklenen bir adım olarak değerlendiriliyor.
SGK Listesinin Genişlemesi Ne Anlama Geliyor?
SGK’nın yıpranma payı listesini genişletmesi, sadece bireysel emeklilik planlarını değil, çalışma hayatının genel dengesini de etkiliyor. Yeni düzenleme sayesinde daha fazla çalışan, sağlıklarını riske attıkları yılların karşılığını erken emeklilik ile alabilecek.
Uzmanlara göre önümüzdeki dönemde bu listenin yeniden güncellenmesi ve farklı risk gruplarının da değerlendirmeye alınması ihtimal dahilinde.