Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda etiketleme kurallarında kapsamlı bir güncellemeye giderek kafe ve restoranlarda yeni bir dönemin kapısını araladı. Mart ayında yürürlüğe giren düzenlemeye göre artık restoran, kafe ve yemekhanelerde sunulan ürünlerin içerik bilgileri ve enerji (kalori) değerleri tüketiciyle paylaşılmak zorunda olacak. Uygulama, hem sektör çalışanlarından hem de vatandaşlardan destek gördü.
Menüde Şeffaflık Zorunlu Hale Geldi
Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu’nda yapılan değişiklikle birlikte toplu tüketim yerlerinde sunulan yiyecek ve içeceklerin içeriği açıkça belirtilecek. Kalori bilgileri menü, pano, broşür, dijital ekran ya da karekod aracılığıyla müşterilere sunulabilecek.
Karekodla bilgilendirme yapılması durumunda ise işletmelerin tüketiciyi ayrıca bilgilendirmesi gerekecek. Talep eden müşterilere içerik ve enerji değerlerinin doğrudan verilmesi zorunlu olacak.
Düzenlemeye uyum için işletmelere kademeli geçiş süresi tanındı. Ulusal zincir işletmelerin 1 Temmuz’a kadar, aynı ilde üç ve üzeri şubesi bulunan işletmelerin 31 Aralık’a kadar uyum sağlaması gerekiyor. Diğer işletmeler için içerik bildirimi 31 Aralık’a kadar, enerji bildirimi ise 31 Aralık 2027’ye kadar tamamlanacak.
“Doğal” ve “Ev Yapımı” İfadelerine Sıkı Denetim
Yeni kılavuz yalnızca menü düzenlemesini değil, ürün etiketlerinde kullanılan ifadeleri de kapsıyor. Buna göre “yüzde 100 doğal”, “en doğal” ve “hakiki” gibi ifadelerin kullanımı yasaklandı. “Doğal” ifadesi ise ancak ürünün hiçbir katkı veya ilave bileşen içermemesi şartıyla kullanılabilecek.
Ambalajlı ürünlerde “taze sıkılmış” ve “fırından taze” gibi ifadeler de yasak kapsamına alındı. Aroma içeren ürünlerde gerçek meyve görsellerinin kullanımı engellendi. “Peynirli” ya da “çilekli” gibi ifadeler ise yalnızca ilgili bileşenin gerçekten kullanılması halinde yazılabilecek. Endüstriyel ürünlerde “ev yapımı” ifadesi tamamen kaldırıldı.
Ayrıca çocukların fiziksel ve psikolojik gelişimini olumsuz etkileyebilecek şekilde tasarlanan, şiddeti çağrıştıran gıda ürünlerinin piyasaya sunulması da yasaklandı.
Sektör ve Vatandaş Memnun
Gıda sektöründe çalışanlar düzenlemeyi genel olarak olumlu karşıladı. Servis elemanı Feride Özbek, tüketicinin ne yediğini bilmesinin en doğal hakkı olduğunu belirterek kararın yerinde olduğunu ifade etti. Restoran çalışanı Murat Deniz ise uygulamanın özellikle alerjisi olan müşteriler için önemli olduğunu söyledi.
Vatandaşlar da menülerde içerik ve kalori bilgisinin yer almasını sağlıklı bir adım olarak değerlendirdi. Bazı tüketiciler uygulamanın bilinçli kesim tarafından daha fazla dikkate alınacağını ifade ederken, denetimlerin sıkı şekilde yapılması gerektiğine dikkat çekti.
Denetim ve İhbar Mekanizması
Mevzuata aykırı faaliyet gösteren işletmeler, “Denetim Elinde” uygulaması, “Alo 174 Gıda Hattı” ve WhatsApp ihbar hattı üzerinden bildirilebilecek. Bakanlık, uygulamanın etkin şekilde hayata geçirilmesi için denetimlerin süreceğini bildirdi.
Yeni düzenleme ile birlikte gıda sektöründe şeffaflık, tüketici bilgilendirme, kalori zorunluluğu ve doğru etiketleme dönemi resmen başladı.