ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve bölgesel dengeleri sarsan savaşta diplomasi trafiği hız kazandı. Sahada silahlar konuşurken, kulislerde ise kritik pazarlıkların yürütüldüğü öne sürülüyor. Sürece arabuluculuk yaptığı belirtilen Pakistanlı üst düzey kaynaklar, önümüzdeki 48 saatin belirleyici olabileceğini açıkladı. İddialara göre Tahran yönetimi, müzakere masasına iki net şartla gelmeye hazırlanıyor.
Türkiye, Mısır ve Pakistan’ın yoğun diplomatik temaslar yürüttüğü belirtilirken, tarafların geçici ateşkes ve daha kapsamlı bir anlaşma zemini üzerinde durduğu ifade ediliyor. Ancak İran’ın talepleri, sürecin seyrini doğrudan etkileyebilecek nitelikte.
İran’ın Masadaki İki Şartı
Pakistanlı kaynakların aktardığına göre İran, füze kapasitesinin sınırlandırılmasını kesin bir dille reddediyor. Tahran yönetiminin, balistik füze programını ulusal güvenliğin temel unsuru olarak gördüğü ve bu konuda geri adım atmaya yanaşmadığı belirtiliyor.
İkinci şart ise dikkat çekici: İran’ın, saldırılar nedeniyle tazminat talep ettiği öne sürülüyor. Diplomatik kaynaklar, bu talebin yalnızca maddi değil, siyasi bir karşılık da içerdiğini ifade ediyor. Tahran’ın güvenlik ve egemenlik vurgusunu ön plana çıkardığı, müzakerelerde “güvence” arayışında olduğu belirtiliyor.
Trump’ın Açıklaması, Tahran’ın Yalanlaması
ABD Başkanı Donald Trump, yaptığı son açıklamada İran ile aktif müzakereler yürütüldüğünü iddia etmişti. Ancak İranlı yetkililer bu ifadeleri yalanladı. Washington ve Tahran’dan gelen çelişkili açıklamalar, perde arkasında yoğun bir diplomasi trafiği olduğu yorumlarını beraberinde getirdi.
ABD ve İsrail basınında yer alan haberlerde, İranlı ve Amerikalı yetkililerin Pakistan’ın arabuluculuğunda bir araya gelebileceği öne sürüldü. Resmi bir doğrulama yapılmamış olsa da, diplomatik kaynaklar temas ihtimalini güçlü görüyor.
Geçici Ateşkes ve 15 Maddelik Taslak
ABD yönetiminin, bir ay sürecek geçici ateşkesle daha kapsamlı bir anlaşmanın zeminini oluşturmayı hedeflediği belirtiliyor. Bu süreçte tarafların 15 maddelik bir taslak üzerinde görüşebileceği iddia ediliyor.
Basına yansıyan taslakta; İran’ın nükleer kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılması, zenginleştirme faaliyetlerinin yasaklanması ve UAEA’ya tam erişim sağlanması gibi maddeler yer alıyor. Ayrıca bölgedeki milis gruplara desteğin kesilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması gibi başlıklar dikkat çekiyor.
Buna karşılık İran’a yönelik yaptırımların kaldırılması ve sivil nükleer programına destek verilmesi gibi maddelerin de taslakta bulunduğu belirtiliyor. Ancak söz konusu planla ilgili henüz taraflardan resmi bir doğrulama gelmiş değil.
Bölgesel Gerilim Tırmanıyor
İsrail ve ABD’nin 28 Şubat’ta İran’a başlattığı askeri operasyonlar, bölgede yeni bir çatışma dalgasını tetiklemişti. İran da İsrail’in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi ülkelerde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık vermişti.
Çatışmalarda çok sayıda üst düzey ismin hayatını kaybettiği bildirilirken, bölgedeki tansiyonun hala yüksek olduğu ifade ediliyor. Diplomatik çabaların sonuç verip vermeyeceği ise önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.
Kritik 48 saatlik süreçte atılacak adımların yalnızca Orta Doğu’yu değil, küresel enerji piyasalarını ve uluslararası güvenlik dengelerini de etkilemesi bekleniyor. Gözler şimdi Washington, Tahran ve arabulucu başkentlerden gelecek açıklamalara çevrilmiş durumda.