Dünya enerji piyasalarını sarsan ihtimal, ABD istihbarat raporlarına yansıdı. ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından bölgede tırmanan gerilim sürerken, savaşın sona ermesi halinde dahi Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalabileceği olasılığı uluslararası kamuoyunda tedirginliğe yol açtı.
Küresel petrol sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik geçit olan Hürmüz Boğazı, İran’ın elindeki en kritik koz olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre, askeri çatışma sona erse bile boğazın açılması otomatik olarak gerçekleşmeyebilir.
ABD Raporlarında Kritik Senaryo
ABD istihbarat birimlerinin hazırladığı değerlendirme raporlarında, İran’ın en büyük stratejik gücünün Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü olduğu ifade edildi. Raporda, savaş sonrasında sınırlı ve kontrollü geçişlerin mümkün olabileceği ancak bunun küresel enerji ihtiyacını karşılamak için yetersiz kalabileceği görüşüne yer verildi.
İsthaberler’inin haberine göre, Washington yönetimi ve müttefik ülkeler, boğazın kapalı kalması halinde ortaya çıkabilecek petrol arz krizi ve fiyat artışları konusunda alarm durumuna geçti.
Geçişler Ücretli ve Sınırlı
Mevcut tabloda İran’ın bazı ülkelere bağlı gemilerin geçişine izin verdiği öne sürülüyor. Çin, Hindistan, Pakistan, Türkiye ve Fransız şirketlerine ait gemilerin boğazdan geçiş yapabildiği, bu süreçte yaklaşık 2 milyar dolarlık ödeme gerçekleştirildiği iddia edildi.
Buna karşın ABD’ye ait gemiler ile Washington’un Asya ve Avrupa’daki bazı müttefiklerinin geçişine izin verilmediği belirtiliyor. Bu durum, küresel ticaret dengelerinde ciddi dalgalanmalara yol açıyor.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmasının yalnızca enerji piyasalarını değil, navlun fiyatlarını ve küresel tedarik zincirlerini de doğrudan etkileyeceğine dikkat çekiyor.
Diplomasi Çağrıları Artıyor
ABD basınında yer alan analizlerde, özellikle Wall Street Journal’ın değerlendirmelerinde, Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli biçimde açılmasının ancak yoğun diplomasi ve uluslararası baskıyla mümkün olabileceği vurgulandı.
Ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın sert açıklamalarının diplomasi zeminini zorlaştırabileceği belirtiliyor. Uzmanlara göre, askeri çözüm seçeneği masada bulunsa da bu yöntem bölgesel krizi daha da derinleştirebilir.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, boğazı askeri güçle açmanın gerçekçi olmadığını ifade ederken, İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper ise İran’ın küresel ekonomiyi baskı altında tuttuğunu dile getirdi.
40’tan Fazla Ülke Masada
Kırktan fazla ülkenin temsilcisi, siyasi adımlar ve olası yaptırımları değerlendirmek üzere bir araya geldi. Diplomatik kaynaklara göre, askeri müdahale seçeneği şu aşamada çözüm listesinde yer almıyor.
Enerji uzmanları, savaşın sona ermesinin tek başına yeterli olmayabileceğini, Hürmüz Boğazı’nın statüsünün uluslararası güvenlik garantileri ve çok taraflı anlaşmalarla netleştirilmesi gerektiğini savunuyor.
Küresel petrol piyasalarında yaşanan dalgalanma ise yatırımcıları temkinli hareket etmeye yönlendiriyor. Brent petrol fiyatları, bölgedeki gelişmelere paralel olarak sert iniş çıkışlar gösteriyor.