Grönland üzerinden yükselen ABD–Danimarka gerilimi, diplomatik dilden çıkıp artık açık tehditlere dönüşmüş durumda. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen’in, ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’a dair askeri müdahale sinyali veren açıklamalarına verdiği karşılık, uluslararası gündemde adeta bomba etkisi yarattı. Frederiksen’in “Biz de aynı şekilde karşılık vermekten çekinmeyiz” ifadesi, iki ülke arasındaki diplomatik tansiyonu en üst seviyeye taşıdı.
Frederiksen’den net çıkış: “Gerekirse biz de güç kullanırız”
Başkent Kopenhag’da kameraların karşısına geçen Danimarka Başbakanı, ABD Başkanı’nın Grönland’a yönelik “askeri seçenek masada” sözlerini dikkatle izlediklerini söyledi. Açıklamasında oldukça net bir dil kullanan Frederiksen, “Eğer bu sözler gerçeğe dönüşürse, biz de gerekli karşılığı veririz. Bu, Başkan Trump’ın yaklaşımının doğrudan bir sonucudur” diyerek, askeri karşılık seçeneğini ilk kez bu kadar açık şekilde dile getirdi.
Arktik bölge yeniden dünya gündeminde
Grönland, son yıllarda yalnızca doğasıyla değil, jeopolitik önemiyle de dünya güçlerinin ilgi odağı haline geldi. ABD, bölgenin ulusal güvenlik ve askeri savunma açısından kritik olduğunu sık sık vurgularken, Danimarka ise adayı korumak için askeri ve diplomatik çabalarını artırıyor.
Başbakan Frederiksen, Grönland’daki askeri faaliyetlerin artırıldığını ve bunun yalnızca savunma amaçlı olduğunu vurgularken, NATO’nun Arktik Dayanıklılık Operasyonu kapsamında bölgeye askerî destek sağlandığını da ifade etti.
ABD’nin niyeti açık: Grönland’ı tamamen satın almak
Trump daha önce yaptığı açıklamalarda, Grönland’ın ABD tarafından satın alınmasının ulusal güvenlik açısından stratejik bir zorunluluk olduğunu savunmuştu. ABD, bölgede kurulması planlanan “Altın Kubbe” savunma sistemi için Grönland’ı ideal konum olarak görüyor. Ancak Danimarka hükümeti ve Grönland yerel yönetimi, ABD’nin bu yöndeki taleplerini defalarca geri çevirdi.
Frederiksen’in çıkışı sonrası, ABD’den gelen ilk yorumlar ise gerilimi daha da artıracak cinsten. Beyaz Saray kaynakları, Trump’ın Grönland için “gereken her adımı atmaktan çekinmeyeceğini” belirtti.
Avrupa’dan Danimarka’ya destek yağdı
ABD’nin baskısına karşı yalnız kalmak istemeyen Danimarka, geçtiğimiz aylarda Avrupa ülkelerine bölgeye asker gönderme çağrısında bulunmuştu. Bu çağrı yanıtsız kalmadı. İngiltere, Almanya, Fransa, Norveç ve Hollanda başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesi, Grönland’a sembolik düzeyde de olsa askeri varlık göndereceklerini açıkladı.
Bu hamle, Washington tarafından “provokasyon” olarak değerlendirilirken, Trump’ın cevabı ise gecikmedi. ABD Başkanı, Grönland konusunda ABD’ye karşı duran sekiz Avrupa ülkesine ithalat vergisi uygulanacağını duyurdu. 1 Şubat itibarıyla %10, 1 Haziran’dan sonra ise %25 oranında gümrük vergisi getirilmesi planlanıyor.
Grönland krizinde dengeler değişiyor
Danimarka’nın bağlı özerk bölgesi olan Grönland, ABD’nin toprak devri taleplerini daha önce kesin bir dille reddetmişti. Ancak son gelişmeler, bu ret kararının artık sadece siyasi bir duruş olmaktan çıkıp askeri bir kararlılık göstergesine dönüştüğünü gösteriyor.
Danimarka yönetimi, Grönland üzerinden egemenliğini tehdit eden her türlü girişime karşı koyacağını ilan etmiş durumda. Avrupa’dan gelen destek ve NATO ile olan iş birlikleri, Kopenhag yönetiminin yalnız olmadığını da ortaya koyuyor.
Öte yandan Trump yönetiminin geri adım atmaya niyeti yok gibi. Beyaz Saray’dan yapılan son açıklamalar, Grönland’ın stratejik öneminden asla vazgeçilmeyeceği yönünde. Bu da iki müttefik ülke arasında yeni bir soğuk savaş döneminin başlayabileceği yönündeki endişeleri artırıyor.