ABD ile İran arasında aylardır tırmanan gerilim yeni bir eşiğe geldi. Diplomasi kulislerinde konuşulan iddialara göre Washington yönetimi, İran ile bir aylık geçici ateşkes için kapsamlı bir plan üzerinde çalışıyor. Üstelik bu ateşkesin, perde arkasında müzakere edilecek 15 maddelik tarihi bir anlaşmanın kapısını aralayabileceği öne sürülüyor.
Bölge adeta diken üstünde. Çünkü diplomatik trafik hız kazanırken, sahadaki askeri hareketlilik de dikkat çekici boyuta ulaştı.
15 Maddelik Dev Taslak Masada
Al Arabiya’nın İsrail Kanal 12’ye dayandırdığı habere göre süreç, ABD Başkanı Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner tarafından yürütülüyor. İddiaya göre planlanan bir aylık ateşkes süresi boyunca taraflar, kapsamlı bir anlaşma üzerinde yoğun müzakere gerçekleştirecek.
Taslak metinde öne çıkan başlıklar oldukça çarpıcı. İran’ın mevcut nükleer kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılması, zenginleştirilmiş uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na (UAEA) devredilmesi ve Natanz, İsfahan ile Fordow’daki tesislerin devre dışı bırakılması gibi kritik maddeler gündemde.
Bununla birlikte İran’ın balistik füze programının sınırlandırılması, bölgedeki milis gruplara verilen desteğin kesilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması gibi stratejik maddeler de taslakta yer alıyor. Karşılığında ise İran’a yönelik yaptırımların kaldırılması ve Buşehr’deki sivil nükleer programın desteklenmesi gibi başlıkların masada olduğu belirtiliyor.
Ancak tüm bu iddialar henüz resmi makamlar tarafından doğrulanmış değil.
Bölgeye 10 Bin Ek Asker
Diplomatik temaslar sürerken ABD ordusunun Orta Doğu’daki askeri varlığını artırması dikkat çekti. Mevcut 50 bini aşkın askere ek olarak yaklaşık 10 bin askerin daha bölgeye konuşlandırıldığı bildirildi. Deniz piyadeleri, paraşütçü birlikler, savaş uçakları, helikopterler ve zırhlı araçlarla desteklenen bu sevkiyatın, olası bir kara harekâtına hazırlık olduğu öne sürülüyor.
İddialara göre ABD’nin hedefinde İran açısından stratejik öneme sahip Hark ve Keşm adaları bulunuyor. Bu bölgeler, İran’ın enerji altyapısı ve askeri kapasitesi bakımından kritik noktalar arasında yer alıyor.
İran’dan Güvensizlik Mesajı
Axios’un aktardığı bilgilere göre İran yönetimi, Trump yönetimine güven duymuyor. Bu nedenle olası müzakerelerin ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance ile yürütülmesini talep ettiği ileri sürüldü. Türkiye, Pakistan ve Mısır’ın arabuluculuğunda yapılması planlanan görüşmelerin Pakistan’da gerçekleşebileceği iddia ediliyor.
Öte yandan İran Devrim Muhafızları’na bağlı Hatemü’l Enbiya Merkez Karargâhı Sözcüsü’nün sert açıklamaları tansiyonu düşürmedi. Sözcü, “Yenilginizin adını anlaşma koymayın” diyerek geri adım atmayacaklarını vurguladı.
Dünya Nefesini Tuttu
Bir yanda diplomasi, diğer yanda askeri hazırlık… Orta Doğu’da dengeleri değiştirebilecek bir sürecin eşiğinde olunduğu yorumları yapılıyor. 30 günlük geçici ateşkes planının gerçekten hayata geçip geçmeyeceği ve 15 maddelik anlaşmanın masaya yatırılıp yatırılmayacağı, önümüzdeki günlerde netleşecek.
Küresel piyasalar, enerji fiyatları ve bölgesel güvenlik açısından kritik öneme sahip bu gelişmeler, dünya kamuoyunun yakın takibinde.