Dünya genelinde teknolojik gelişmeler her geçen gün hız kazanırken, elektriğe erişim hâlâ milyarlarca insan için temel bir sorun olmaya devam ediyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Birleşmiş Milletler İstatistik Bölümü tarafından hazırlanan son rapora göre, 2023 yılında dünya nüfusunun yaklaşık %8’i elektriğe erişememektedir.
Bu oran, yaklaşık 640 milyon insanın hâlâ elektriksiz bir yaşam sürdürdüğü anlamına geliyor. Günümüzde hâlâ birçok ülkede özellikle kırsal kesimlerde yaşayan insanlar için elektrik bir lüks değil, ulaşılamayan bir temel ihtiyaç hâlini almış durumda.
Ekonomi Ajansı’nın haberine göre, bu oran son yıllarda yapılan küresel enerji yatırımlarına rağmen hâlâ ciddi bir sorun olarak uluslararası raporlara yansıyor. Peki, elektriğe erişimi olmayan bu yüzde 8’lik kesim kimlerden oluşuyor, hangi bölgelerde yaşıyor, çözüm ne olabilir? İşte detaylı ve bilgi odaklı analiz…
2023’te Dünya Nüfusunun Yüzde Kaçı Elektriğe Erişim Sağlayamıyor, DSÖ ve BM Verilerine Göre Güncel Rakamlar Ne Diyor?
DSÖ ve BM İstatistik Bölümü’nün yayımladığı 2023 küresel enerji raporuna göre, dünya genelinde nüfusun yaklaşık %8’i güvenli, sürekli ve kaliteli bir elektrik hizmetine ulaşamıyor.
Bu oran, teknolojinin merkezde olduğu bir çağda oldukça çarpıcı. Elektrik olmadan temel yaşam standartlarına ulaşmak, eğitimden sağlığa kadar birçok alanda gelişmeyi sekteye uğratıyor.
Elektrik Erişimi Olmayan Ülkeler Hangileri, En Fazla Elektriksiz Kalan Kıtalar Nerede?
Elektriğe erişim oranı, gelişmiş ülkelerde %100’e yakınken, Sahra Altı Afrika, Güney Asya ve bazı Orta Doğu ülkelerinde bu oran oldukça düşük.
Özellikle Burkina Faso, Nijer, Çad, Madagaskar, Kongo Demokratik Cumhuriyeti gibi Afrika ülkelerinde kırsal nüfusun büyük kısmı hâlâ elektrikle tanışmamış durumda.
Asya’da ise Afganistan, Myanmar ve Nepal gibi ülkelerde altyapı yetersizlikleri nedeniyle elektriğe erişim hâlâ sorun olmaya devam ediyor.
Elektriğe Erişim Olmaması Neyi Etkiler, Hangi Alanlarda Hayat Zorlaşıyor?
Elektrik, günümüz dünyasında sadece bir aydınlatma aracı değildir. Aşağıdaki hayati alanlar doğrudan elektrik erişimine bağlıdır:
Sağlık Hizmetleri: Aşıların saklanması, ameliyatlarda kullanılan cihazlar, doğum hizmetleri için sürekli enerji gerekir.
Eğitim: Uzaktan eğitim, dijital kaynaklara erişim ve gece ders çalışabilme imkânı doğrudan elektriğe bağlıdır.
İstihdam ve Ekonomi: Küçük işletmelerin üretim yapması, tarımsal sulama sistemlerinin çalışması elektrikle mümkündür.
Temiz Su ve Hijyen: Su pompalama sistemleri ve arıtma üniteleri elektrikle çalışır.
Kadın ve Çocuk Güvenliği: Aydınlatma olmaması gece saatlerinde suç oranlarını artırır.
Elektrik, modern çağda temel bir insani kalkınma unsurudur.
Elektrik Erişimini Artırmak İçin Hangi Küresel Hedefler Belirlendi, 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Ne Öngörüyor?
Birleşmiş Milletler, 2030 yılına kadar herkesin güvenli, sürdürülebilir ve uygun fiyatlı enerjiye erişimini sağlamayı amaçlıyor. Bu hedef, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) arasında “Hedef 7” olarak yer alıyor.
Ancak DSÖ ve BM raporları, mevcut ilerleme hızının bu hedef için yetersiz olduğunu ortaya koyuyor. 2030’a kadar bu gidişle yaklaşık 500 milyon kişi hâlâ elektriksiz kalabilir.
Yenilenebilir enerji kaynakları, güneş panelleri ve mikro şebeke sistemleri bu açığın kapatılması için önemli alternatifler olarak görülüyor. Fakat bu teknolojilerin yaygınlaştırılması için yeterli finansman, siyasi kararlılık ve uluslararası destek hâlâ yetersiz.
DSÖ ve BM Raporlarına Göre Elektriğe Erişim Eşitsizliği Nasıl Aşılabilir, Neler Yapılmalı?
Uzmanlar, elektrik erişimi sorununu çözmek için aşağıdaki önlemlerin önceliklendirilmesini öneriyor:
Yenilenebilir enerji yatırımları hızlandırılmalı.
Kırsal bölgeler için mikro enerji şebekeleri yaygınlaştırılmalı.
Uluslararası kalkınma yardımları, enerji altyapısına yönlendirilmeli.
Enerji sektörüne özel teşvikler ve hibeler artırılmalı.
Yerel halk eğitilmeli ve enerji sistemlerinin sürdürülebilirliği sağlanmalı.
Bu stratejilerle yalnızca enerjiye erişim artırılmaz, aynı zamanda ekonomik kalkınma, eğitim, sağlık ve toplumsal refah da sağlanır.
