Deprem sonrası elektrik kesintilerinde, yapay zeka teknolojisi sayesinde kesintinin ne zaman sona ereceği saniyeler içinde açıklanabiliyor.
Yapay Zeka Elektrik Kesintilerine Karşı Devrim Yaratıyor: Afet Anında Saniyeler İçinde Çözüm!
Büyük afetler, özellikle yıkıcı depremler sonrasında enerji altyapısındaki hasarın tespiti ve hızlı onarımı, hayat kurtaran kritik bir süreç. Bu zorluğun üstesinden gelmek adına Boğaziçi Elektrik Dağıtım AŞ (BEDAŞ), Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) desteğiyle Marmara Bölgesi'ndeki elektrik dağıtım şirketleriyle birlikte çığır açan bir *Ar-Ge projesini* hayata geçirdi: 'Afet Uydu Projesi'. Bu yeni nesil, *yapay zeka destekli yazılım*, afet anında sahadaki müdahale süreçlerini kökten değiştirmeyi hedefliyor.
Afet Sonrası Hızın Anahtarı: Yapay Zeka ile Anlık Tespit
Geliştirilen bu özel yazılım, afet sonrasında elektrik şebekesinde meydana gelen hasarı *saniyeler içinde tespit etme* yeteneğiyle öne çıkıyor. Projenin merkezinde, 2023 Kahramanmaraş depremleri ve diğer küresel depremlere ait yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerinden oluşan devasa bir veri setiyle eğitilmiş, sofistike bir *yapay zeka modeli* bulunuyor. Marmara Bölgesi'nde yapılan pilot testlerde başarısını kanıtlayan sistem, deprem anında zarar gören elektrik direkleri, dağıtım merkezleri ve trafo istasyonları gibi kritik noktaları uydu görüntüleri üzerinden anlık olarak analiz ediyor. Bu analiz sayesinde, sadece hasarın boyutu değil, aynı zamanda *hangi bölgelerin acil müdahale gerektirdiği* ve saha ekiplerinin bu noktalara ulaşım yollarının güncel durumu da raporlanıyor. Bu inanılmaz hız ve doğruluk, ekiplerin zaman kaybetmeden enkaz altındaki enerji hatlarına ulaşmasını ve onarım sürecini başlatmasını sağlayacak.
İTÜ Uzmanlığı ve Benzersiz Veri Setiyle Güçlenen Yapay Zeka
'Yeni Nesil Yapay Zeka Modeli Tabanlı, Elektrik Yapısal Unsurları Hasar Tespit Sisteminin Geliştirilmesi' adını taşıyan bu Ar-Ge projesi, doğal afetlerin hemen ardından alınan uydu görüntülerini ve Sentetik Açıklıklı Radar (SAR) verilerini etkin bir şekilde kullanıyor. Projenin yükleniciliğini, alanında yetkin bir kurum olan *İstanbul Teknik Üniversitesi Uydu Haberleşme ve Uzaktan Algılama Merkezi (UHUZAM)* üstlenmiş durumda. Yapay zeka modelinin eğitiminde kullanılan *KATE-PD veri seti* ise projenin benzersizliğini pekiştiriyor. Kahramanmaraş depremleri sonrasında titizlikle derlenen bu veri seti, farklı uydu sistemlerinden elde edilen 14 yüksek çözünürlüklü görüntüden oluşuyor ve toplam 3 bin 293 kilometrekarelik bir alanı kapsıyor. Uzmanlar tarafından 512x512 piksellik parçalar halinde etiketlenerek 1952 yüksek kaliteli hasar etiketi üretilen KATE-PD, afet sonrası tek zamanlı uydu görüntülerinden güvenilir hasar tespiti yapabilen *dünyadaki sayılı örneklerden biri* olarak dikkat çekiyor. Bu sayede, büyük afetler sonrasında uydu görüntülerinden çok daha hızlı ve güvenilir bilgi çıkarımı mümkün hale geliyor. BEDAŞ ve ortaklarının bu girişimi, Türkiye'nin enerji altyapısının afetlere karşı direncini artırma ve kriz yönetiminde teknolojinin gücünü en üst seviyeye çıkarma yolunda atılmış dev bir adım olarak öne çıkıyor.
