Ekonomi Ajansı’nın haberine göre, İç Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Derya Arğun, kafein içeren içeceklerin vücutta yarattığı etkilerle ilgili dikkat çekici açıklamalarda bulundu.
Doç. Dr. Arğun’a göre, kahve ve çay gibi kafeinli içecekler birçok kişi için keyifli bir alışkanlık olsa da hipertansiyon (yüksek tansiyon) hastaları için önemli riskler taşıyor.
“Kafein, beyinde adenozin adlı maddenin etkisini engelleyerek damarları geçici olarak daraltır. Bu da kan basıncında kısa süreli bir artışa yol açar,” diyen Arğun, kafeinin özellikle kahveye alışık olmayan kişilerde tansiyonu 5–10 mm Hg kadar yükseltebileceğini belirtti.
Kafein tansiyon ilaçlarıyla etkileşebilir
Doç. Dr. Derya Arğun, kahvenin bazı tansiyon ilaçlarıyla etkileşime girebileceğini vurguladı.
“Beta blokerlerle birlikte kafein alındığında kalp hızı artabilir ve ilacın etkisi azalabilir. Kalsiyum kanal blokerleriyle birlikte tüketilirse ilacın tansiyonu düşürme etkisi zayıflayabilir,” dedi.
Ayrıca ACE inhibitörleri ve ARB grubu ilaçlarla birlikte kahve tüketiminin tansiyon dalgalanmalarına neden olabileceğini belirten Arğun, özellikle ilaç alındıktan hemen sonra kahve içilmemesi gerektiğini vurguladı.
Uzman, “İlaçla kahve arasında en az 1–2 saatlik bir süre bırakılmalı,” diyerek basit ama hayati bir uyarıda bulundu.
Kahve kalp atışını hızlandırıyor
Kafeinin etkisi sadece tansiyonla sınırlı değil.
Doç. Dr. Arğun, “Kafein, katekolamin adlı stres hormonlarının salgılanmasını artırarak kalp atım hızını ve kalbin oksijen ihtiyacını yükseltir. Bu durum özellikle koroner arter hastalığı olan kişilerde ciddi risk oluşturabilir,” dedi.
Bu nedenle kalp damar hastalığı, ritim bozukluğu veya kronik hipertansiyonu olan kişilerin kafein tüketimini çok dikkatli planlaması gerektiğini söyledi.
Kafein sınırı: Günde 2 fincan kahveden fazla içmeyin
Dünya Sağlık Örgütü ve Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) verilerine göre, sağlıklı yetişkinler için günlük kafein sınırı 400 mg.
Ancak Doç. Dr. Arğun, hipertansiyon hastalarında bu miktarın yarısı, yani 200 mg (yaklaşık 2 fincan filtre kahve) ile sınırlandırılması gerektiğini belirtti.
“Bazı kişilerde genetik farklılıklar nedeniyle kafein vücuttan daha yavaş atılır. Bu kişiler bir fincan kahveden sonra bile çarpıntı, baş dönmesi veya tansiyon yükselmesi yaşayabilir,” dedi.
Kahveyle birlikte hangi içecekler risk yaratıyor?
Kafein sadece kahvede değil, birçok farklı içecek ve gıdada da bulunuyor.
Doç. Dr. Arğun, “Enerji içecekleri, spor öncesi takviyeler, bazı ağrı kesiciler ve hatta çikolatalarda bile gizli kafein kaynakları vardır,” dedi.
Bu ürünlerin özellikle gençler ve kalp hastaları tarafından kontrolsüz şekilde tüketilmesinin ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirtti.
Kafeinsiz kahve veya bitki çaylarının tercih edilebileceğini söyleyen Arğun, “Bitkisel içeceklerdeki doğal bileşenler kan basıncını daha az etkiler,” dedi.
Akut tansiyon yükselmesi tehlikeli olabilir
Doç. Dr. Arğun, özellikle hipertansiyon hastalarında kafeinin akut tansiyon artışına neden olabileceğini belirtti.
“Kafein alımından sonraki 30–60 dakika içinde kan basıncı geçici olarak yükselebilir. Bu, bazı hastalarda baş ağrısı, kulak çınlaması, burun kanaması ve çarpıntı gibi belirtilerle kendini gösterebilir,” dedi.
Bu nedenle, tansiyon hastalarının kafein tükettikleri zamanları ve sonrasında ölçtükleri tansiyon değerlerini not etmeleri, bireysel duyarlılığı anlamaları açısından büyük önem taşıyor.
Kahveyle ilaç arasında süre bırakmak hayati önem taşıyor
Uzman uyarıyor: “İlaçla kahve aynı anda alınmamalı.”
Kahveyle birlikte alınan tansiyon ilaçları, ilacın emilimini geciktirerek tedavi etkinliğini azaltabilir. Özellikle sabah aç karnına kahve içen ve hemen ardından ilaç kullanan hastalarda tansiyon dengesizliği daha sık görülüyor.
“En doğru yöntem, ilacı aldıktan en az 1–2 saat sonra kahve içmek. Bu şekilde hem ilaç etkisi azalmaz hem de kafein kaynaklı tansiyon dalgalanmaları önlenir,” diye konuştu.
Kafein fazlasının yan etkileri
Doç. Dr. Arğun, fazla kafein tüketiminin sadece tansiyon değil, birçok sistem üzerinde olumsuz etkilere neden olabileceğini söyledi:
Ellerde titreme ve huzursuzluk
Uykusuzluk ve anksiyete
Mide asidi artışı ve reflü
Sıvı kaybı ve elektrolit dengesizliği
Tansiyon kontrolünde düzensizlikler
Uzman, özellikle gece saatlerinde kahve tüketiminin uyku düzenini bozarak tansiyon kontrolünü olumsuz etkilediğini belirtti.
Hipertansiyon hastaları için güvenli kafein önerileri
Günde 2 fincandan fazla kahve içmeyin.
Kahveyi ilaçlardan en az 1–2 saat sonra tüketin.
Kafeinsiz kahve veya bitki çaylarını tercih edin.
Enerji içeceklerinden uzak durun.
Tansiyonunuzu kafein tüketimi öncesi ve sonrası ölçün.
Uykusuzluk, çarpıntı veya baş ağrısı olursa kafeini bırakın.
Doç. Dr. Arğun, “Her bireyin kafeine duyarlılığı farklıdır. En doğru yaklaşım, kendi vücudunu gözlemlemektir,” dedi.
Kafein alışkanlığı zamanla etkisini azaltabilir ama risk devam eder
Bazı araştırmalar, düzenli kahve tüketen kişilerde kafeinin tansiyona etkisinin zamanla azaldığını gösteriyor.
Ancak Doç. Dr. Arğun, “Bu durum kafeinin tamamen zararsız olduğu anlamına gelmez. Kahveye alışkın kişilerde bile damar daralması ve kalp ritim değişiklikleri görülebilir,” uyarısında bulundu.
Bu nedenle, “kahveyi alışkanlık haline getirenlerin bile ölçülü davranması gerektiğini” söyledi.
