Batman’ın Sason ilçesine bağlı Karameşe köyü Gömek Yaylası, doğaseverlerin ve köylülerin tesadüfen karşılaştığı yeraltı yapısıyla adeta tarih kitaplarını yeniden yazmaya hazırlanıyor. Cehennem Deresi yakınlarında bulunan ve kayalık bir yamaç altında gizlenmiş bu yeraltı yapısı, içindeki mihrap, akustik özellikli küpler ve kimliği belirsiz mezarlarla büyük bir keşfin habercisi oldu. Bu olağanüstü yapının, bugüne dek hiçbir arkeolojik kayıtta yer almamış olması, uzmanları şaşkınlığa uğratırken, bölgeye yönelik yeni bir kazı ve araştırma sürecinin de kapısını araladı.
Tesadüfen ortaya çıktı, bilim dünyasını heyecanlandırdı
Gömek Yaylası’nda doğa yürüyüşü yapan bir grup köylü ve doğa tutkunu, kayalığın altında küçük bir oyuk fark etti. İçeri girdiklerinde ise karşılarına çıkan yapı, sadece bir mağara değil, detaylarıyla dikkat çeken bir yeraltı camisiydi. Yapının içinde sağlam şekilde ayakta kalan mihrap, duvarlara yerleştirilmiş onlarca akustik küp, ve tam ortada bulunan büyük bir mezar dikkat çekiyor. Ayrıca yapı çevresinde, aralarında çocuk mezarlarının da bulunduğu çok sayıda defin alanı tespit edildi.Kayıtlarda yok! Kültür envanterinde izine rastlanmadı
İlk incelemeler sonucu Batman Kültür Envanteri’nde bu yapıya dair herhangi bir kayıt bulunmadığı ortaya çıktı. Bu durum, yapının ya çok eski bir döneme ait olduğunu ya da bugüne kadar tamamen göz ardı edildiğini düşündürüyor. Daha önce bölgede yapılan yüzey araştırmalarında bazı arkeolojik kalıntılar tespit edilmiş olsa da, bu yeraltı camisi tamamen bilinmeyen bir yapı olarak kayıtlara geçti.Duvarlardaki gizemli küpler: Akustik mi, ritüel mi?
Yapının en dikkat çekici unsurlarından biri de, duvarlara ustaca yerleştirilmiş gömülü küpler. İlk değerlendirmelere göre bu küplerin, ses yalıtımı veya akustiği düzenleme amacıyla kullanılmış olabileceği düşünülüyor. Ancak bazı uzmanlar, bu detayların sadece mimari değil, ritüel amaçlı bir anlam taşıyabileceğini de ifade ediyor. Bu bulgu, yapının sadece bir ibadethane değil, aynı zamanda kültürel veya dini törenlerin de merkezi olabileceğini gündeme getiriyor.Mezardaki sır: Kimliği bilinmeyen kişi kim?
Yapının içinde yer alan büyük mezar, keşfin en gizemli noktalarından biri. Mezarın kime ait olduğu henüz bilinmiyor. Ancak mezarın yeraltı camisiyle birlikte konumlandırılmış olması, gömülü kişinin döneminde büyük bir öneme sahip olabileceğini düşündürüyor. Uzmanlara göre, mezarın detaylı olarak incelenmesi, hem yapının tarihlendirilmesine katkı sağlayacak hem de bu gizemli figürün kimliğine dair ipuçları sunabilecek.“Tarihin derinliklerinden çıkmış gibi”
Yapıyı ilk fark eden doğa yürüyüşçüsü Sabahattin Atalay, karşılaştıkları manzarayı şu sözlerle anlattı:“İçeri girdiğimizde mihrap göz alıcıydı, her şey yerli yerindeydi. Dışarı çıktığımızda da yaylaya dağılmış onlarca mezar gördük. Sanki tarihin derinliklerinden çıkıp karşımıza dikilmiş bir yapı gibiydi.”Yapının dönemine dair yapılan ilk değerlendirmelerde, Orta Çağ, Erken İslam dönemi veya daha da eski bir kültürle bağlantılı olabileceği öne sürülüyor. Ancak net bir tarihlendirme için kapsamlı bir arkeolojik kazıya ihtiyaç var.
