Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE) verileri, Ekim ayında dış piyasada üretim maliyetlerinin ciddi oranda arttığını ortaya koydu. Aylık bazda %0,9, yıllık bazda ise %28,75 oranında yükselen endeks; özellikle dayanıklı ve dayanıksız tüketim mallarında dikkat çeken artışlara, enerji sektöründe ise dikkat çekici bir düşüşe işaret etti.
Sanayideki fiyat hareketleri, dış ticaret fiyatlarına ve küresel rekabet gücüne doğrudan etki ederken, sektör bazlı artışlar ve azalışlar ekonomi çevrelerinde yakından takip ediliyor.
Dayanıklı ve Dayanıksız Tüketim Mallarındaki Artış Dikkat Çekti
TÜİK verilerine göre Ekim 2025’te, dayanıksız tüketim malları fiyatları bir önceki yılın aynı dönemine göre %36,17, dayanıklı tüketim malları ise %35,8 oranında arttı. Bu iki kalemdeki fiyat artışları, dış pazara yönelik üretimde önemli bir maliyet baskısı oluştuğunu ortaya koyuyor. Özellikle gıda, temizlik, kişisel bakım ürünleri gibi günlük tüketim mallarındaki artış, ihracatçı firmalar için maliyetlerin daha da yukarı taşındığını gösteriyor.
Enerji Sektörü Geriledi: Aylık Düşüş %3,5
Ekim ayında diğer sektörlerdeki artışlara karşın enerji sektöründe gerileme yaşandı. Aylık bazda enerji fiyatları %3,5 azalış gösterdi. Bu düşüş, enerji maliyetlerinin bir miktar gevşediğini işaret etse de yıllık bazda enerji grubunda hala %14,35’lik bir artış olduğu görüldü.
Enerji fiyatlarındaki bu inişli çıkışlı tablo, küresel enerji piyasalarındaki oynaklığa paralel ilerlerken, ihracat yapan sanayi kollarında üretim maliyetlerini doğrudan etkileyen unsurların başında gelmeye devam ediyor.
Madencilik ve Taş Ocakçılığında Artış Yüksek
Sanayinin iki ana sektörü özelinde bakıldığında; madencilik ve taş ocakçılığı sektörü yıllık bazda %32,78 artış gösterdi. Aylık değişim ise %4,74 ile en yüksek seviyelerden biri oldu. Bu kalemdeki artış, hammadde ve doğal kaynak temelli üretim yapan sektörlerde dış fiyat baskısının sürdüğünü ortaya koyuyor.
Öte yandan, imalat sanayi yıllık %28,68, aylık ise %0,83 oranında arttı. Bu da üretim maliyetlerinin genel bir yükseliş eğiliminde olduğunu destekliyor.
Sermaye ve Ara Mallarında Orta Ölçekli Yükseliş
Ekim ayında sermaye malları yıllık bazda %27,64, ara malları ise %25,85 oranında fiyat artışı gördü. Aylık değişimlerde ise ara malları %1,12, sermaye malları %0,07 artış kaydetti. Bu gruplar genellikle makineler, ekipmanlar, yapı malzemeleri ve sanayi ara ürünlerini içerdiği için dış ticaret açısından kritik öneme sahip.
Fiyatlardaki artış, bu sektörlerin üretim gücünü ve ihracattaki rekabetçiliğini etkileyebilir.
Yıllık Ortalamalar da Yükselişte
Verilere göre 12 aylık ortalama YD-ÜFE artışı %25,13 olarak gerçekleşti. Bu durum, sadece aylık ya da yıllık bazda değil, daha uzun vadeli dış üretici maliyetlerinde de yukarı yönlü bir trend olduğunu gösteriyor.
Sektörel Yükseliş ve Düşüşler Ekonomi Politikasını Etkiliyor
YD-ÜFE, Türkiye’nin ihracat pazarlarındaki fiyatlama davranışlarını etkileyen en önemli göstergelerden biri. Sanayi üreticilerinin yurt dışına sattığı malların maliyetlerinin artması, hem kârlılık oranlarını hem de fiyat rekabetini doğrudan etkiliyor.
Ekim ayı verileri, gıda, tekstil, metal ve makine gibi ihracat ağırlıklı sektörlerde üreticilerin daha yüksek maliyet baskısıyla karşı karşıya olduğunu gözler önüne seriyor. Enerji sektöründeki düşüş ise, bu yükü bir nebze dengelemiş gibi görünse de, genel tablo fiyat artışlarını işaret ediyor.
