Türk akademisinin çınarı, sosyal bilimlerin öncüsü ve “Hocaların Hocası” olarak anılan Prof. Dr. Nermin Abadan Unat, 104 yaşında hayata veda etti. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nin (Mülkiye) ilk kadın akademisyeni olan Unat, sadece akademik başarılarıyla değil, Türkiye’de kadınların bilimsel alandaki yükselişinin de sembolü haline gelmiş bir isimdi.
İsthaberleri’nin haberine göre, Prof. Dr. Abadan Unat’ın vefatıyla birlikte yalnızca bir akademisyen değil, Türkiye'nin düşünsel mirasını şekillendiren bir hafıza da aramızdan ayrıldı. Onun ardında bıraktığı eserler, yetiştirdiği öğrenciler ve verdiği mücadele, Türkiye'nin sosyal bilimler tarihinde kalıcı bir yer edinmiştir.
Mülkiye’nin ilk kadın akademisyeni Nermin Abadan Unat kimdir, kaç yaşında öldü, nereli?
Prof. Dr. Nermin Abadan Unat, 18 Eylül 1921 tarihinde Viyana’da dünyaya geldi. 104 yıllık yaşamına sayısız ilki ve başarıyı sığdıran Unat, erken yaşta annesiyle birlikte Türkiye’ye göç etti. 1940 yılında İzmir Kız Lisesi’nden, 1944’te ise İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. İlk mesleki adımlarını gazetecilikle atan Unat, Ankara’da Ulus Gazetesi’nde çalışmaya başladı.
1952 yılında kazandığı Fulbright bursuyla ABD’ye giderek Minnesota Üniversitesi’nde yüksek lisans yaptı. Türkiye’ye dönüşünde, 1954 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde (Mülkiye) ilk kadın asistan olarak göreve başladı. 1955’te “Kamuoyu ve Etki Alanı” başlıklı teziyle doktorasını tamamladı, 1958’de doçent, 1966’da profesör unvanını aldı.
Nermin Abadan Unat hangi alanda uzmanlaştı, akademik katkıları nelerdi?
Nermin Abadan Unat’ın akademik kariyeri, sosyal bilimlerin pek çok dalını kapsayacak kadar zengin ve çok yönlüydü. Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde Siyasal Davranış Kürsüsü’nü kurarak, Türkiye'de siyaset sosyolojisi, kamuoyu araştırmaları, kitle iletişimi ve toplumsal cinsiyet alanlarının gelişmesinde öncü oldu.
Ayrıca 1960'lı yıllardan itibaren Türkiye’den Avrupa’ya göç eden Türk işçileri üzerine yaptığı kapsamlı araştırmalarla Türk dış göçü literatürüne bilimsel derinlik kattı. Almanca, Türkçe ve İngilizce kaleme aldığı kitap ve makaleleriyle yalnızca Türkiye’de değil, uluslararası akademik camiada da saygınlık kazandı.
Unat’ın “Göç ve Kalkınma”, “Kadın ve Sosyal Değişme”, “Kitle İletişiminde Kadın” gibi başlıca eserleri, hala sosyal bilimler alanında temel kaynak olarak okutulmaktadır.
Kadın hakları ve toplumsal cinsiyet çalışmalarına katkısı ne oldu?
Prof. Dr. Nermin Abadan Unat, Türkiye’de kadın çalışmaları alanında öncü akademisyenlerden biri olarak da anılıyor. Uzun yıllar boyunca kadınların siyasal hayata katılımı, medyada kadın temsili, toplumsal cinsiyet rolleri gibi konular üzerine dersler verdi, makaleler yayımladı.
İstanbul Üniversitesi Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi’nde (KSAUM) dersler verdi, öğrencilere ilham kaynağı oldu. "Kadınların kamusal alanda görünürlüğü ve temsili” onun temel çalışma alanlarından biri haline geldi. Toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasına yönelik çabaları, akademik çevrelerin dışında da büyük yankı buldu.
Uluslararası platformlardaki görevleri nelerdi?
Nermin Abadan Unat, yalnızca Türkiye içinde değil, uluslararası düzeyde de etkin bir akademisyen olarak tanındı. 1978-1999 yılları arasında Avrupa Konseyi nezdinde Türkiye’yi temsil etti. Kadın hakları, insan hakları ve demokratikleşme gibi konularda diplomatik düzeyde görüş bildiren uzman heyetlerde aktif olarak görev aldı.
Ayrıca UNESCO, Uluslararası Siyaset Bilimi Derneği gibi birçok uluslararası kuruluşun bilim kurullarında yer aldı. Çok dilli çalışmaları, onu yalnızca ulusal bir figür değil, uluslararası bir akademik otorite haline getirdi.
Boğaziçi Üniversitesi’ndeki akademik faaliyetleri
Emekli olmasına rağmen bilimden kopmayan Unat, kariyerinin son dönemlerinde Boğaziçi Üniversitesi’nde yarı zamanlı öğretim üyeliği yaptı. Bu süreçte hem lisans hem yüksek lisans düzeyinde dersler verdi. Öğrencileriyle birebir ilgilenen, akademik danışmanlık yapmayı sürdüren Unat, “aktif akademisyenlik hayatını 90 yaşından sonra bile bırakmadı”.
Mirası ve ardından gelen veda mesajları
Nermin Abadan Unat’ın vefatı sonrası, Türkiye’nin önde gelen üniversiteleri, akademik kurumları, kadın dernekleri ve sosyal bilimciler tarafından çok sayıda taziye mesajı yayımlandı. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nin yayımladığı açıklamada şu ifadeler yer aldı:
“Mülkiye’nin ilk kadın akademisyeni, hocamız, yol göstericimiz, toplumsal dönüşümün bilimsel sesi Prof. Dr. Nermin Abadan Unat’ı kaybetmenin derin üzüntüsünü yaşıyoruz. Bilime ve topluma katkılarıyla daima anılacaktır.”
