Türkiye’nin ve dünyanın en önemli bilim insanlarından biri olan Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ, 110 yaşında hayatını kaybetti. Bilim dünyasında derin izler bırakan, sadece Sümeroloji alanındaki çalışmalarıyla değil, aynı zamanda kadın hakları, laiklik ve tarihsel bilinç konularındaki duruşuyla da tanınan Çığ’ın ölümü, Türkiye’de büyük bir üzüntüyle karşılandı.
Peki, Muazzez İlmiye Çığ kimdir, kaç yaşında öldü, nereli, dini nedir, çocuğu var mı, neden öldü ve hangi kitapları yazdı? İşte Türkiye’nin yetiştirdiği en kıymetli kadın aydınlardan biri olan Muazzez İlmiye Çığ’ın hayatı, ailesi, eserleri ve bilim dünyasına katkılarıyla ilgili tüm detaylar...
Muazzez İlmiye Çığ kimdir, kaç yaşında öldü, nerelidir?
Muazzez İlmiye Çığ, 20 Haziran 1914 tarihinde Bursa’da dünyaya geldi. 2024 yılı itibarıyla 110 yaşındaydı. Uzun ve üretken bir ömür süren Çığ, Türkiye’nin en yaşlı yaşayan bilim insanlarından biri olarak da kayıtlara geçti.
Almanca öğretmeni bir babanın kızı olarak doğan Muazzez İlmiye Çığ, küçük yaşlardan itibaren kitaplarla ve dille iç içe bir ortamda yetişti. Bu durum onun ileride hem filolojik hem tarihsel konulara duyduğu ilgiyi belirleyecek temel faktörlerden biri oldu. 1930'lu yıllarda eğitim hayatına yön veren bu ilgi, onun Sümeroloji alanında uzmanlaşmasının da önünü açtı.
Eğitim hayatı ve bilimsel kariyeri nasıl başladı?
Muazzez İlmiye Çığ, lise eğitimini tamamladıktan sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde eğitim gördü. Burada Hititoloji, Sümeroloji ve Arkeoloji alanlarında yoğun bir akademik eğitim aldı. Mezuniyetinin ardından, İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nde çalışmaya başladı ve burada görev aldığı süre boyunca, binlerce Sümer tabletinin çözümlemesini gerçekleştirdi.
Bu süreçte hem Sümer metinlerini çevirerek bilim dünyasına kazandırdı, hem de tarihe ve uygarlık tarihine dair geniş bir perspektif geliştirdi. Yaptığı çalışmalar, yalnızca Türkiye'de değil, dünyanın farklı bölgelerinde de bilimsel referans olarak kabul edildi.
Muazzez İlmiye Çığ evli miydi, çocuğu var mı? Ailesi kimlerden oluşuyor?
Muazzez İlmiye Çığ, Mustafa Kemal Çığ ile evliydi. Bu evliliğinden Esin Çığ adında bir kızı bulunmaktadır. Aile hayatında her zaman kitap ve bilim ön planda olmuş, kızıyla birlikte de entelektüel bir çevrede büyümeye önem vermiştir.
Hem eşine duyduğu sevgi hem de ailesine bağlılığı, zaman zaman yazılarında da kendini göstermiştir. Ancak Çığ, her zaman mesleki üretkenliğini ön planda tutmuş, kadınların üretkenlikten ve bilimsel yaşamdan uzak kalmaması gerektiğini savunmuştur.
Muazzez İlmiye Çığ'ın dini nedir, Sümer Türk'ü müydü?
Muazzez İlmiye Çığ’ın dinî inancı hakkında kamuoyuna açık net bir açıklaması bulunmamaktadır. Ancak kendisi, sık sık laiklik, akılcılık ve bilim temelli düşüncenin savunucusu olarak öne çıkmış, yazılarında da bu yaklaşımı benimsemiştir.
Özellikle Sümer mitolojisi ve dini ritüellerin kökenlerine dair yaptığı akademik yorumlar, zaman zaman dinle ilgili kamuoyunda tartışmalara yol açmıştır. Bu durum, Çığ’ın hem takdir edilmesine hem de zaman zaman eleştirilmesine neden olmuştur.
“Sümer Türk’ü mü?” sorusu da zaman zaman gündeme gelmişse de, Çığ bu konuda herhangi bir iddiada bulunmamış, kendisini bilim insanı olarak tanımlamıştır.
Muazzez İlmiye Çığ neden öldü, ölüm sebebi nedir?
Muazzez İlmiye Çığ, Mersin’de bir süredir özel bir hastanede tedavi görmekteydi. İlerleyen yaşı sebebiyle çeşitli sağlık sorunları yaşayan Çığ, kısa bir süre önce yoğun bakıma alınmıştı. Yapılan müdahalelere rağmen, yaşlılığa bağlı çoklu organ yetmezliği nedeniyle hayatını kaybetti.
Ölüm tarihi 22 Aralık 2024 olarak kaydedildi. Sevenleri, öğrencileri, bilim camiası ve kamuoyu bu büyük kaybı derin bir üzüntüyle karşıladı.
Muazzez İlmiye Çığ ne zaman, nerede toprağa verilecek?
Cenaze törenine ilişkin detaylar henüz netleşmemiş olmakla birlikte, aileye yakın kaynaklardan edinilen bilgilere göre Mersin’de toprağa verilmesi planlanıyor. Törenin, akademik çevrelerin ve öğrencilerinin katılımıyla gerçekleşmesi bekleniyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın da resmi bir anma programı düzenleyebileceği ifade ediliyor.
Muazzez İlmiye Çığ’ın kitapları neler, hangi konuları işledi?
Muazzez İlmiye Çığ, sadece akademik makalelerle değil, aynı zamanda halkın anlayabileceği dille yazdığı kitaplarla da tanındı. Özellikle Sümer kültürü, kadın tarihi, mitoloji, dinlerin tarihsel kökenleri üzerine kaleme aldığı eserler çok geniş bir okuyucu kitlesine ulaştı.
En bilinen kitapları:
Vatandaşlık Tepkilerim
İbrahim Peygamber: Sümer’de Doğdu
Bereket Kültü ve Mabet Fahişeliği
Kur’an, İncil ve Tevrat’ın Sümer’deki Kökeni
Ortadoğu Uygarlık Mirası
Bu eserler, sadece Sümer kültürüne değil, kadın hakları, laiklik ve insanlık tarihinin dönüm noktalarına da ışık tutuyor. Çığ, yazılarıyla akademik bilgiyle toplumu buluşturmayı amaçlamıştır.
Sümerolojiye katkısı neydi, neden önemliydi?
Muazzez İlmiye Çığ, Sümer tabletlerini çözen ve insanlık tarihinin en eski yazılı belgelerine erişimi sağlayan ender uzmanlardan biriydi.
İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde görev yaptığı yıllarda binlerce tableti kataloglayan ve çeviren Çığ, Sümeroloji alanında uluslararası otoritelerce tanınmış bir bilim insanıydı.
Onun sayesinde pek çok Sümer efsanesi, yasası, dini inancı ve toplumsal yapısı Türkçeye kazandırıldı. Sümerlerin kadın-erkek eşitliği, doğurganlık kültü, tanrıça inanışları gibi konulara dair bilgileri halka ulaştırması, onu kadın tarihçiliği açısından da öncü bir konuma taşıdı.
Muazzez İlmiye Çığ, yalnızca bir Sümerolog değil, aynı zamanda Türkiye'nin bilim, kültür ve laiklik mücadelesinin sembol isimlerinden biri olarak hafızalarda kalacak.
110 yıllık yaşamına sayısız kitap, akademik başarı, öğrenci yetiştirme ve kültürel katkı sığdıran Çığ, ardında büyük bir miras bırakmıştır.
Bilimin, kadın haklarının ve akılcılığın yılmaz savunucusu olan Muazzez İlmiye Çığ’ın vefatı, yalnızca Türkiye için değil, tüm bilim dünyası için büyük bir kayıptır. Ancak onun yazdığı kitaplar, çözümlediği tabletler ve bıraktığı fikirler, gelecek nesiller için ışık olmaya devam edecektir.
