Türkiye siyasetinde Kürt kimliğinin temsili, kadın hakları mücadelesi ve insan hakları savunuculuğu denildiğinde akla gelen ilk isimlerden biri olan Leyla Zana, son günlerde yeniden kamuoyunun gündeminde. Hem geçmişteki siyasi duruşu hem de Bursaspor taraftarlarının tezahüratlarıyla ilgili yaşanan son gelişmeler, Leyla Zana’nın kim olduğu, hayatı, ailesi ve siyasi yolculuğu hakkında merakları artırdı. Peki Leyla Zana kimdir, kaç yaşında, nereli, eşi kim, çocukları var mı, neden hapse girdi, bugün neyle gündeme geldi?
Leyla Zana kimdir, nereli, kaç yaşında, eğitimi nasıl ilerledi?
Leyla Zana, 3 Mayıs 1961 tarihinde Diyarbakır’ın Silvan ilçesinde dünyaya geldi. 2025 yılı itibarıyla 64 yaşındadır. Yoksul ve geleneksel bir ailede büyüyen Zana, ilkokul eğitimine başlamış olsa da, daha birinci sınıfı tamamlamadan okuldan ayrılmak zorunda kaldı. Henüz 14 yaşındayken, kendisinden yaşça büyük olan kuzeni Mehdi Zana ile evlendi. Bu evlilik, onun hem kişisel hem de siyasal hayatında önemli bir dönüm noktası oldu.
Leyla Zana'nın eşi kimdir, çocukları var mı?
Leyla Zana’nın eşi, 1977-1980 yılları arasında Diyarbakır Belediye Başkanı olarak görev yapmış olan Mehdi Zana’dır. Mehdi Zana, Kürt siyasi hareketinin önemli figürlerinden biri olarak bilinir ve 12 Eylül 1980 darbesi sonrasında tutuklanarak uzun yıllar cezaevinde kalmıştır.
Bu dönemde Leyla Zana, okuma-yazma öğrendi, eğitimini dışarıdan tamamladı ve siyasetle daha yakından ilgilenmeye başladı.
Çiftin bir oğlu ve bir kızı olmak üzere iki çocuğu bulunmaktadır. Zana, çocuklarını büyütürken aynı zamanda siyasetin içinde aktif yer almayı sürdürdü.
Leyla Zana neden hapse girdi, hangi olaylarla gündeme geldi?
Leyla Zana, 1991 genel seçimlerinde Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) listesinden Diyarbakır milletvekili olarak meclise girdi. Ancak asıl dikkat çektiği an, TBMM’de yemin töreninde Türkçe yemin ettikten sonra Kürtçe “Bu yemini Türk ve Kürt halklarının kardeşliği için ediyorum” demesiyle yaşandı. Bu ifade, o dönemde büyük siyasi tartışmalara neden oldu.
1994 yılında yaptığı açıklamalar ve siyasi faaliyetleri gerekçe gösterilerek milletvekilliği dokunulmazlığı kaldırıldı ve tutuklandı. “Terör örgütü propagandası” suçlamasıyla 15 yıla yakın hapis cezası aldı, yaklaşık 10 yıl cezaevinde kaldı.
Cezaevindeyken aldığı Avrupa Parlamentosu Sakharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü gibi birçok uluslararası ödülle dikkat çekti. 2004’te tahliye edildi. Ardından siyasete geri dönerek, 2011 genel seçimlerinde bağımsız aday olarak Diyarbakır milletvekili seçildi. 2015 seçimlerinde Ağrı milletvekili olarak TBMM’ye girdi.
Leyla Zana'nın siyasi kariyeri ve meclis yılları
Leyla Zana'nın siyasi hayatı, sadece Türkiye ile sınırlı kalmadı. Özellikle Kürt sorununa barışçıl çözüm arayışları, Avrupa Birliği sürecine desteği ve kadın hakları üzerine çalışmaları, onu hem Türkiye’de hem de uluslararası kamuoyunda önemli bir figür haline getirdi.
24. Dönem'de Diyarbakır milletvekili, 25. ve 26. Dönemlerde Ağrı milletvekili olarak görev yaptı. Siyasi yaşamı boyunca çok sayıda uluslararası konferansa katıldı, barış süreçlerinde yer aldı ve insan hakları savunucusu kimliğiyle tanındı.
Bursaspor taraftarlarının Leyla Zana’yı hedef alan tezahüratı nedir, ne oldu?
Aralık 2025’te oynanan Somaspor – Bursaspor karşılaşmasında, Soma Nazım Yavuz Stadyumu’ndaki tribünlerden yükselen Leyla Zana’yı hedef alan sloganlar, büyük tepkilere yol açtı. Bazı Bursaspor taraftarlarının ayrımcı, hakaret içeren ve kişilik haklarını zedeleyen tezahüratları, sosyal medyada ve hukuk çevrelerinde geniş yankı uyandırdı.
Tepkiler sonrası, barolar, insan hakları örgütleri ve sivil toplum kuruluşları, bu tezahüratların nefret suçu kapsamında değerlendirilmesini talep etti.
Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) ve savcılıklar göreve çağrıldı. Olayın ardından sosyal medya üzerinden başlatılan destek kampanyaları ile “Sporun birleştirici gücü” vurgulandı ve stadyumlarda nefret söylemine yer verilmemesi gerektiği savunuldu.
Leyla Zana bugün ne yapıyor, siyasi faaliyetleri sürüyor mu?
Leyla Zana, aktif milletvekilliği görevinden sonra siyasetten tamamen çekilmiş değil. Zaman zaman çeşitli platformlarda barış, demokrasi ve insan hakları temalı açıklamalarda bulunuyor. Sosyal medya hesapları üzerinden kadın hakları, Kürt sorunu ve toplumsal adalet gibi konularla ilgili paylaşımlar yapıyor.
Resmi bir parti üyeliği ya da siyasi görev üstlenmese de, özellikle insan hakları temelli STK'lara destek verdiği biliniyor.
