Türkiye’de imar planı değişikliklerinden kaynaklı değer artışıyla zenginleşen dönem sona eriyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni yönetmelik, özellikle arsa sahiplerini yakından ilgilendiriyor. Artık bir taşınmazın değeri imar planı değişikliğiyle yükselirse, bu değer artışının %90’ı kamuya aktarılacak. İlgili yönetmelik kapsamında “Değer Artış Payı” adı verilen bu yeni uygulama, hem bireysel spekülatif kazançların önüne geçmeyi hem de şehirlerin plansız büyümesini engellemeyi hedefliyor. Böylece, hem şehircilik ilkeleri korunacak hem de devlet büyük projeler için daha fazla kaynak sağlayabilecek.
Değer Artış Payı Nedir, Nasıl Uygulanacak?
Yeni uygulamaya göre, bir arsanın imar planı değiştirildiğinde ve bu değişiklik sonucunda arsanın değeri artarsa, bu artıştan devlet pay alacak. Üstelik oran oldukça yüksek: Artan değerin %90’ı kamuya, sadece %10’u arsa sahibine kalacak. Bu düzenleme yalnızca imar planı değişikliklerinden doğan değer artışlarını kapsıyor. Yani doğal yolla oluşan değer kazançları değil, resmi plan değişiklikleriyle oluşan artışlar bu kapsama giriyor. Hedef, kişisel zenginleşmeden çok, toplumsal faydayı artırmak. Taksit İmkanı ve İndirim Seçeneği: Mülk Sahiplerine Kolaylıklar da Sunuluyor
Yeni yönetmelik sadece yükümlülükler getirmiyor; aynı zamanda arsa sahiplerine ödeme konusunda esneklik de tanıyor. Değer artış payını peşin ödemek isteyenler için %10’luk bir indirim uygulanacak. Bu sayede vatandaşlar, oluşan maliyetleri daha avantajlı şekilde kapatma şansı bulacak. Ayrıca isteyen mülk sahipleri bu tutarı taksitli şekilde de ödeyebilecek. Böylece mülk sahipleri yüksek bedelleri aniden karşılamak zorunda kalmadan, daha planlı ve kontrollü ödeme yapabilecek. Kamulaştırılamayan Araziler İçin De Özel Çözüm Geldi
Yeni yönetmelik, geçmişte büyük mağduriyetlere neden olan bir soruna da çözüm getiriyor: Kamulaştırılamayan, ancak kamu hizmet alanı olarak ayrılmış özel mülkiyetler. Örneğin; tapulu bir arazi, planlarda okul ya da hastane alanı olarak görünüyorsa ancak yıllardır kamulaştırılamıyorsa, bu taşınmaz artık plan değişikliğiyle kısıtlamalardan kurtarılabilecek. Kamu kurumları o alana artık ihtiyaç duymuyorsa ve ilgili belediye de onay verirse, plan değişikliği yapılarak, mülkiyet hakkı yeniden aktif hale gelecek. Bu sayede arsa sahiplerinin yıllarca süren mağduriyetleri son bulacak. Üstelik kamu ile vatandaş arasında yaşanan uzun ve yıpratıcı davalar da önlenmiş olacak. Bu Adım Neden Atıldı? Amaç Ne?
Bakanlık yetkilileri, bu yeni yönetmeliğin temel amacının adaletli şehirleşme olduğunu vurguluyor. Yani bir bölgede imar değişikliğiyle milyonlar kazanılırken, bu kazancın sadece bireylerin cebine değil, aynı zamanda kamuya da katkı sunması hedefleniyor. Ayrıca şehirlerin çarpık yapılaşmadan kurtarılması, kaynakların adil dağılımı ve planlı kentsel gelişim gibi unsurlar da bu düzenlemenin merkezinde yer alıyor. Artık imar rantı değil, toplumsal fayda ön planda olacak.
