Ademi merkeziyetçilik ne demek? Barzani neden bu sistemi istiyor?

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nden (IKBY) peş peşe gelen çıkışlar, Türkiye'nin yakın takibine takıldı. Cizre'de Mesud Barzani’nin korumalarıyla verdiği tartışmalı görüntüler henüz gündemden düşmemişken, bu kez Neçirvan Barzani'nin Suriye hakkında yaptığı açıklamalar yeni bir diplomatik gerilimin kapısını araladı. “Ademi merkeziyetçi yapı” vurgusu ve “SDG entegrasyon olmadan silah bırakmaz” mesajı, Ankara'da dikkatle izleniyor.

Cizre Provokasyonunun Yankısı Sürerken Yeni Açıklama Geldi

Geçtiğimiz günlerde Mesud Barzani'nin Cizre’de verdiği pozlar ve taşıdığı simgeler Türkiye’de infiale neden olmuştu. Bu görüntüler, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve MHP Lideri Bahçeli tarafından açık bir şekilde eleştirildi. İçişleri Bakanlığı soruşturma başlatırken, kamuoyunda "provokasyon" tartışmaları hız kazandı. Henüz bu krizin yankısı sürerken, bu kez IKBY Başkanı Neçirvan Barzani'nin The Spectator Australia dergisine verdiği röportajda kullandığı ifadeler dikkat çekti. Barzani'nin “Yeni Suriye’de ademi merkeziyetçi sistem olmalı” açıklaması, Türkiye’nin hassasiyet gösterdiği konularla doğrudan çakışıyor.

Neçirvan Barzani Ne Dedi?

Barzani, Suriye'de kurulacak yeni hükümetin “merkezi değil yerinden yönetilen bir sistemle” şekillenmesi gerektiğini savundu. Açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

"Suriye çok kültürlü bir yapıya sahip. Kürtler, Hristiyanlar, Dürziler, Aleviler ve Araplar yeni dönemde adil şekilde temsil edilmelidir. Bu da ademi merkeziyetçi bir modelle mümkün."

En dikkat çeken bölümü ise PKK/YPG uzantısı Suriye Demokratik Güçleri (SDG) hakkında yaptığı yorumdu. Barzani, SDG’nin ağır bedeller ödediğini savunarak şu ifadeleri kullandı:

"Entegrasyon garantisi verilmeden, silahlarını bırakmalarını ya da sivil hayata dönmelerini bekleyemeyiz."

Bu açıklama, terör örgütüne doğrudan meşruiyet çağrısı olarak yorumlandı.

Ankara Bu Açıklamaya Nasıl Tepki Verecek?

Barzani’nin bu söylemleri, özellikle SDG’ye atfedilen "meşru aktör" vurgusu nedeniyle Ankara’da yeni bir güvenlik ve diplomasi değerlendirmesine neden olabilir. Türkiye, Suriye'nin kuzeyinde terör yapılanmasına karşı yürüttüğü harekâtlarda kararlılığını defalarca ortaya koymuştu. Ademi merkeziyetçilik vurgusu, PKK/YPG’nin kontrol ettiği alanlarda sözde özerk yönetim planlarının örtülü şekilde desteklenmesi olarak okunuyor.

Ademi Merkeziyetçilik Nedir, Ne Amaçlanıyor?

Siyasi literatürde "ademi merkeziyetçilik", merkezi otoritenin yetkilerini yerel yönetimlere devretmesi anlamına geliyor. Ancak bu modelin Suriye gibi etnik, mezhepsel ve siyasi açıdan parçalı bir ülkede uygulanması, bazı grupların fiili özerklik elde etmesine zemin hazırlayabilir. Bu da Türkiye'nin “terörle mücadele” perspektifinden ciddi tehditler barındırır.

Mesud Barzani’nin Cizre Görüntüleri Neden Tepki Çekti?

Cizre’de Mesud Barzani’nin bazı sembollerle yürüttüğü temaslar, kamuoyunda “bağımsızlık mesajı” olarak algılandı. PKK sempatizanlarının bu görüntüleri sosyal medyada yayması da tansiyonu artırdı. Cumhurbaşkanı Erdoğan ve MHP Lideri Bahçeli, sert mesajlar vererek, bu görüntülerin “kabul edilemez” olduğunu belirtmişti.

Türkiye’nin Tepkisi Ne Olabilir?

Neçirvan Barzani’nin açıklamaları ve Mesud Barzani’nin provokatif çıkışları sonrası Türkiye’nin IKBY ile olan ilişkilerinde yeni bir kırılma yaşanabilir. Türkiye, IKBY ile ekonomik ve diplomatik düzeyde iş birliğini sürdürüyor olsa da güvenlik eksenli konularda sıfır tolerans politikası uyguluyor.