Suriye'de yaşanan son gelişmelere karşı bir tepki göstergesi olarak başlatılan “saç örme” protestosu, sosyal medyada kısa sürede yaygınlaşarak dikkatleri üzerine çekti. Eylemin öncülüğünü yapan DEM Parti Milletvekili Pervin Buldan, örgülü saçlarıyla çektiği bir videoyu X platformu üzerinden paylaşarak protestoyu duyurdu. Ardından birçok DEM Partili siyasetçi ve protestoya destek veren sanatçı benzer videolar ve görsellerle akıma katıldı. Ancak bu sessiz ve sembolik eylem, sadece destek değil, aynı zamanda sert tepkiler de aldı. Özellikle milliyetçi çevrelerden gelen eleştiriler, eylemin protesto amacını aşarak kültürel bir tartışmayı tetikledi.
Ayyüce Türkeş: “Saç örgüsü Türk geleneğidir, kimse sahip çıkamaz”
Protestoya en sert tepki ise İYİ Parti Adana Milletvekili Ayyüce Türkeş’ten geldi. Alparslan Türkeş'in kızı olan Türkeş, saç örmenin Türk kültüründe derin bir anlam taşıdığını belirterek, bu geleneğin siyasi protesto malzemesi yapılmasına sert çıktı. Ayyüce Türkeş, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, “Saç örgüsü, yüzyıllardır Türk kadınının kimliğini, asaleti ve bağlılığını simgeler. Bu değerli gelenek, siyasi çıkarlar uğruna kullanılamaz. Türk’ün neyi varsa sahiplenmeye çalışıyorlar” diyerek DEM Parti’ye yüklendi. Türkeş’in bu açıklaması, kısa sürede binlerce etkileşim alarak sosyal medyada gündem oldu. Sosyal medya ikiye bölündü: Kültür mü, protesto mu?
Bir sembol üzerinden başlayan bu eylem, kısa sürede kültürel sahiplenme tartışmasına dönüştü. DEM Parti cephesi, saç örme eyleminin herhangi bir kültüre ait değil, kadın dayanışmasını ve sessiz direnişi temsil ettiğini savunurken, milliyetçi çevreler bu sembolün “Türk kadınının kültürel bir mirası” olduğunu vurguluyor. Tartışmaların odağında, bir eylemin sadece siyasi değil, aynı zamanda kültürel sınırlar ve semboller üzerinden ne kadar geniş yankı bulabileceği konusu yer alıyor. Kimi kullanıcılar eylemi yaratıcı bir protesto olarak değerlendirirken, kimileri ise bunun kültürel değeri aşındıran bir propaganda olduğuna inanıyor. Pervin Buldan'ın paylaşımı gündem oldu
DEM Parti'nin önde gelen isimlerinden Pervin Buldan’ın paylaştığı saç örme videosu, özellikle genç kullanıcılar arasında hızla yayıldı. Videoda, örgülü saçlarıyla kameraya bakan Buldan, herhangi bir açıklama yapmadan sadece şu notu düştü: “Sözsüz ama güçlü bir tepki.” Bu paylaşım, dakikalar içinde binlerce kez paylaşılarak, aynı akımın destekçisi olan sanatçılar, aktivistler ve bazı akademisyenler tarafından yeniden üretildi. Protesto dili olarak bedenin ve sembollerin öne çıktığı bu eylem biçimi, yeni nesil dijital protesto yöntemlerine de bir örnek olarak gösterilmeye başlandı. “Örülmüş saçlar” üzerinden büyüyen siyasi gerilim
Bu sembolik eylem, Türkiye’de alışılmış protesto yöntemlerinden farklı olduğu için birçok farklı bakış açısını da beraberinde getirdi. Ancak asıl dikkat çeken nokta, bu eylemin kültürel aidiyet üzerinden siyasal bir çatışmaya dönüşmesi oldu. Ayyüce Türkeş'in açıklaması, sadece DEM Parti’ye değil, aynı zamanda protesto biçiminin meşruiyetine dair ciddi bir sorgulamayı da gündeme getirdi. Bazı yorumcular, örgülü saçın etnik köken bağımsız olarak kadın kimliğinin evrensel bir ifadesi olduğunu savunurken, bazıları ise bu eylemi “kültürel hırsızlık” olarak yorumladı. Sosyal medyada “#SaçÖrgüsüTürkGeleneğidir” etiketi ile kampanyalar başlatıldı. Öte yandan, “#KadınDirenişi” ve “#SaçÖrerekDireniyoruz” etiketleriyle de eyleme destek mesajları paylaşıldı. Gerginlik büyürken yeni paylaşımlar geliyor
Tartışmalar sürerken, hem destek hem de tepki cephesinden yeni paylaşımlar yapılmaya devam ediyor. Bazı sanatçılar, saç örme geleneğinin farklı coğrafyalarda kadınlar tarafından benimsendiğine dair kültürel örnekler paylaşarak konunun sadece Türkiye’ye özgü olmadığını savunuyor. Öte yandan bazı milliyetçi isimler, “Kültürümüzü kirletmeyin”, “Türk’ün değerleri siyasi oyunlara kurban edilemez” gibi ifadelerle sert çıkışlarını sürdürüyor. Bu durum, sadece bir protesto eyleminin değil, aynı zamanda Türkiye’de simgelerin kimlik çatışmalarında nasıl araçsallaştırıldığına dair çarpıcı bir örnek olarak kayda geçti.
