Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), kurumsal hafızasını halkla paylaşmaya devam ediyor. Teşkilatın resmi internet sitesindeki “Özel Koleksiyon” bölümüne eklenen son içerik, cumhuriyetin ilk yıllarındaki istihbarat faaliyetlerinin titizliğini gözler önüne seriyor. 16 Ağustos 1940 tarihli ve "Aceledir" notuyla paylaşılan 86 yıllık bu rapor, Ankara’nın kalbi Ulus’ta bir kırtasiye mağazasında başlayan gizemli bir takibi konu alıyor. İşte casusluk romanlarını aratmayan o tarihi belgenin detayları...
Ulus’ta Bir Casus Şüphesi: "Leyka" Makine ve 35 Makara Film
Belgeye göre olay, Ulus Meydanı’ndaki ünlü Tan kırtasiye mağazasında başlıyor. Henüz kimliği belirlenemeyen, "kısa boylu ve sarışınca" bir şahsın, mağazadan bir adet Leica (Leyka) fotoğraf makinesi ve beraberinde tam 35 makara film satın alması istihbaratın radarına takılıyor. Şahsın Rus veya Bulgar uyruklu olabileceği değerlendirilirken, asıl şüphe uyandıran nokta ise şahsın fotoğrafçılık merakının ötesine geçen teknik soruları oluyor. Raporda, şahsın aldığı makineyle "yazı kopyası" çıkarma ve bu kopyaları büyütme (agrandisman) teknikleri hakkında detaylı bilgi edinmeye çalışması, o dönemin istihbarat birimlerini teyakkuza geçiriyor.Agrandisman Cihazı ve Shell Deposu Detayı
Şüphelinin yazı büyütmek için bir agrandisman cihazı satın almak istemesi ancak mağazada bu cihazın bulunmaması üzerine, mağaza sahiplerinin ilginç bir çözüm sunduğu görülüyor. Belgeye göre esnaf, Shell benzin deposunda bulunan bir kondansatörü alıp ona objektif ve ayak ekleyerek iş görür bir cihaz yapmayı vadediyor. Şahsın bu düzeneği görmek için 17 Ağustos 1940 Cumartesi günü mağazaya geleceği bilgisi, operasyonun fitilini ateşliyor."Hüviyetini Tespit Etmek Zarureti Vardır"
Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti (MAH) Başkan Yardımcısı imzalı raporda, Ankara merkezindeki memurlara verilen talimatlar oldukça net ve profesyonel:"Kısa boylu ve sarışınca olan bu adamın teşhisi ve hüviyetinin tespiti lazımdır. Gerek Leyka makinesi gerek almak istediği agrandisman cihazı ile neler yapmakta olduğunu behemehal tespit etmek pek mühimdir."Raporun en dikkat çeken kısmı ise takibin gizliliği üzerine verilen uyarı oluyor. Mağaza sahiplerinden yardım almanın şüphelinin takibi fark etmesine (intaç etmesine) neden olabileceği belirtilerek; memurların mağazayı dışarıdan gözetlemesi (tarassut etmesi) ve şahsın peşini bırakmadan gerçek faaliyetlerini ortaya çıkarması isteniyor.
