Yıl sonuna yaklaşırken kamu maliyesine dair çarpıcı veriler gündeme damgasını vurdu. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın kasım ayına ilişkin açıkladığı nakit gerçekleşme raporu, devletin gelir-gider dengesinde ciddi bir bozulmaya işaret ediyor. 2025’in ilk 11 ayında Hazine’nin kasasındaki açık 1 trilyon 777 milyar 837 milyon liraya ulaştı. Faiz dışı fazla sağlanmasına rağmen toplam açık seviyesi ekonomik sürdürülebilirlik açısından dikkat çekici bir tablo ortaya koyuyor.
Kasım Ayında Fazla Verildi, Ancak Genel Denge Negatifte
Kasım ayı özelinde Hazine’nin gelirleri 1 trilyon 312 milyar TL’yi aşarken, aynı dönemdeki giderler 1 trilyon 255 milyar TL seviyesinde kaldı. Bu durum kasım ayında 56,3 milyar TL’lik bir fazla verilmesini sağladı. Ancak bu pozitif görünüm yıl geneline yayıldığında tablo tam tersine dönüyor. Kasım ayında faiz dışı harcamalar 1,1 trilyon lirayı geçerken, faiz ödemeleri 117 milyar TL’ye ulaştı. Kur farkları nedeniyle oluşan maliyet artışı da dikkat çekti: Bu kalemde 14,8 milyar liralık yükseliş kaydedildi. Kasa ve banka hesaplarındaki net artış ise yaklaşık 196 milyar TL oldu. Yılın İlk 11 Ayında Nakit Dengesi Sert Darbe Aldı
Ocak-Kasım döneminde devletin kasasına giren toplam nakit gelir 11,6 trilyon TL olurken, aynı dönemde yapılan harcamalar 13,4 trilyon TL’yi buldu. Yani harcama gelirden yaklaşık 1,8 trilyon lira daha fazla gerçekleşti. Bu da nakit dengesinde derin bir açık oluşmasına neden oldu. Faiz harcamalarının toplamı, yılın 11 ayında 1,83 trilyon liraya ulaştı. Bu rakam, bütçedeki en büyük kalemlerden biri haline geldi. Buna karşın faiz dışı dengenin 36 milyar lira fazla vermesi, kamu harcamalarında faiz dışı kontrolün bir nebze sağlandığını gösterse de, genel tabloyu düzeltmeye yetmedi. Hazine Açığı Ekonomi Politikalarını Nasıl Etkileyebilir?
Ekonomi yönetiminin yılın son ayında nasıl bir bütçe politikası izleyeceği merak konusu. Artan açık, hem iç borçlanma stratejilerini hem de vergi politikalarını doğrudan etkileyebilir. Uzmanlar, bu tablonun yıl sonunda ek vergiler, harcama kısıtlamaları veya ek bütçe ihtiyacı gibi adımları gündeme getirebileceğini belirtiyor. Bu noktada 2026 yılı bütçesi, sadece teknik değil, aynı zamanda siyasi bir karar seti haline dönüşebilir. Özellikle seçim atmosferine girilmeden önce ekonomik göstergelerde denge sağlanması, iktidarın öncelikli hedefi olarak öne çıkıyor. Faiz Ödemeleri Yük Olmaya Devam Ediyor
Yıl boyunca gerçekleşen 1,8 trilyon liralık faiz ödemesi, devlet bütçesinde faizin nasıl devasa bir yük haline geldiğini gözler önüne seriyor. Bu rakam, kamu yatırımlarına ayrılan kaynakların çok üzerinde. Faiz dışı fazla verilmesi, teknik olarak olumlu bir sinyal olsa da, toplam açık büyümeye devam ettiği sürece bu durumun piyasalarda etkisi sınırlı kalabilir. Kur Farkı ve Kasa Artışı Detayları Ne Anlatıyor?
Kasım ayında döviz kurundaki dalgalanmalardan dolayı Hazine’ye yansıyan fark 14,8 milyar TL oldu. Bu tür farklar, planlanamayan giderler arasında yer alıyor ve mali disiplin üzerinde baskı oluşturuyor. Diğer yandan, kasa ve banka hesaplarında görülen 196 milyar TL’lik artış, nakit yönetimi açısından kısa vadeli bir rahatlama yaratmış olabilir.
