Sosyal Koruma Harcamaları 2024’te Rekor Kırdı! TÜİK Verileri Sosyal Devletin Büyüyen Yüzünü Gösterdi
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan “Sosyal Koruma İstatistikleri, 2024” verileri, devletin vatandaşlara yönelik sosyal destek harcamalarında tarihi seviyelere ulaşıldığını gözler önüne serdi. Emekliden yaşlıya, hastalıktan çocuk yardımına kadar birçok kalemde milyarlarca liralık destek sağlandı.
Toplam sosyal koruma harcaması, 2024 yılında bir önceki yıla kıyasla yüzde 84,1 artış göstererek 4 trilyon 964 milyar 532 milyon liraya ulaştı. Bu rakam, hem ekonomideki genişlemeyi hem de sosyal politikalardaki artan kamu müdahalesini simgeliyor.
Sosyal koruma harcamalarının aslan payı emekli ve yaşlılara gitti
Açıklanan verilere göre, sosyal koruma harcamalarının yüzde 98,2’sini, yani yaklaşık 4,9 trilyon TL’sini sosyal yardımlar oluşturdu. Bu yardımların dağılımına bakıldığında en büyük kalemi, 2 trilyon 276 milyar 594 milyon lira ile emekli ve yaşlılara yapılan ödemeler oluşturdu.
İkinci sırada ise 1 trilyon 528 milyar 756 milyon TL ile hastalık ve sağlık bakımı yardımları yer aldı. Bu durum, sosyal korumanın en çok yaşlı nüfus ve sağlık sistemini desteklemek üzere kullanıldığını ortaya koyuyor.
GSYH’nin yüzde 11,1’i sosyal korumaya ayrıldı
2024 yılında sosyal koruma harcamalarının Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içindeki payı yüzde 11,1 olarak hesaplandı. Bu oran, 2023’e göre ciddi bir artışa işaret ederken, devletin sosyal devlet ilkesine olan bağlılığını da rakamlarla kanıtlıyor.
Sosyal koruma yardımlarının GSYH içindeki payı ise yüzde 10,9 olarak açıklandı. Bu seviyedeki harcamalar, Türkiye’nin ekonomik büyümesine rağmen sosyal destek politikalarının artarak sürdüğünü gösteriyor.
Şartlı yardımlarda aile ve çocuk desteği öne çıkıyor
2024’te sosyal yardımların yüzde 11,3’ü şartlı olarak sağlandı. Bu kapsamda en büyük pay, yüzde 51,2 ile aile ve çocuklara yönelik yardımlarda görüldü. Özellikle dar gelirli hanelere ve çocukların temel ihtiyaçlarına yönelik yapılan bu yardımlar, sosyal adaleti güçlendiren önemli destek unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.
Bunu yüzde 19,3 ile engelli ve malul yardımları, yüzde 12,3 ile hastalık ve sağlık bakımı yardımları izledi. Veriler, şartlı yardımların giderek çeşitlendiğini ve kapsayıcılığının arttığını da ortaya koyuyor.
Nakdi yardım en çok emeklilere: Sosyal desteklerin yüzde 62,5’i doğrudan ödeme
TÜİK’in dikkat çekici bulgularından biri de yardımların nasıl ulaştırıldığına dair oldu. Sosyal koruma yardımlarının yüzde 62,5’i nakdi olarak gerçekleştirildi.
Bu nakdi yardımlar içinde en büyük payı, yüzde 74,2 ile emekli ve yaşlılara yapılan ödemeler aldı. Emekli maaşları ve destek ödemeleri, bu kalem altında yer alıyor. Diğer yandan yüzde 16,1 ile dul ve yetim yardımları, yüzde 4,1 ile aile ve çocuk yardımları nakdi destek kalemlerinin diğer önemli başlıkları oldu.
Sosyal koruma gelirlerinin kaynağı: Devlet, işveren ve birey üçlüsü
Peki bu devasa sosyal koruma harcaması nasıl finanse ediliyor? TÜİK verilerine göre gelirlerin yüzde 41,8’i devlet katkılarından, yüzde 29,4’ü işverenlerin sosyal katkılarından, yüzde 21,6’sı ise bireylerin sosyal güvenlik primlerinden oluştu.
Bu tablo, sosyal korumanın çok kaynaklı bir yapıya dayandığını, ancak devletin en büyük finansör olduğunu da net şekilde gösteriyor.
