10 TL’nin arka yüzünde yer alan Cahit Arf, matematik dünyasına önemli katkılarda bulunmuş bir bilim insanıdır. İsthaberler’inin haberine göre, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan E9 Emisyon Grubu banknotlar arasında yer alan 10 Türk Lirası’nın arka yüzünde, 1910-1997 yılları arasında yaşamış olan efsanevi matematikçi Cahit Arf yer almaktadır. Paranın üzerindeki portresine, onun matematiksel çalışmalarını simgeleyen ‘Arf Değişmezi’ formülünden kesitler eşlik etmektedir.
Arf Değişmezi, Arf Halkaları, Arf Sabiti: Dünya Matematik Literatürüne Giren Çalışmalar
Cahit Arf, sadece Türkiye’de değil, dünya çapında bir dahi olarak kabul edilir. Matematiğe kazandırdığı ve kendi adıyla anılan bazı önemli kavramlar arasında Arf Değişmezi, Arf Halkaları ve Arf Sabiti bulunmaktadır. Arf Değişmezi, cebirsel topolojide kullanılan bir kavram olup, dünya çapında bilimsel makalelere konu olmuştur. Arf Halkaları ise geometrik nesnelerin sınıflandırılmasında kullanılan bir yöntemdir. Arf Sabiti, sentetik geometri alanındaki çalışmalarıyla ortaya çıkmıştır.
10 TL E9 Emisyon Grubu Banknotunun Kırmızı Renkli Tasarımı ve TCMB Özellikleri
Halen tedavülde olan kırmızı renkli 10 TL’nin arka yüzünde, Cahit Arf’ın portresiyle birlikte; geometrik şekiller, sayı dizileri ve Arf’ın matematiğe bakışını simgeleyen formüller yer alır. Bu tasarım, Türkiye’nin bilime ve bilim insanına verdiği değeri simgelemektedir.
Cahit Arf (24 Ekim 1910, Selanik – 26 Aralık 1997, İstanbul), Türk matematikçi, bilim insanı ve eski TÜBİTAK Bilim Kolu başkanlarından biridir. Matematik alanında yaptığı özgün çalışmalarla uluslararası ün kazanan Arf, 1943 yılında İnönü Armağanı’nı, 1974 yılında ise TÜBİTAK Bilim Ödülü’nü kazanmıştır.
Selanik Doğumlu Cahit Arf’ın Paris Lycée Saint-Louis, École Normale Supérieure Eğitim Süreci
1910 yılında Selanik’te doğan Cahit Arf, ilkokul eğitimini o dönemde ‘Sultani’ adı verilen liselerin ilk kısmında tamamladı. Küçük yaşlarda matematiğe ilgi duyan Arf, öğretmenlerinin dikkatini çekince ailesi tarafından Fransa’ya gönderildi ve Paris’teki Lycée Saint-Louis’te eğitim gördü. Üç yıllık lise eğitimini iki yılda tamamlayarak Türkiye’ye döndü. Ardından devlet bursuyla tekrar Fransa’ya giderek École Normale Supérieure’de yükseköğrenimini 1932 yılında tamamladı.
Galatasaray Lisesi, İstanbul Üniversitesi, Göttingen Üniversitesi Doktora ve Akademik Kariyer
Bir süre Galatasaray Lisesi’nde matematik öğretmenliği yapan Arf, daha sonra İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde akademik kariyerine başladı. Doktora çalışmaları için Almanya’ya giderek Göttingen Üniversitesi’nde 1938 yılında doktorasını tamamladı. Türkiye’ye döndükten sonra İstanbul Üniversitesi’nde profesör ve ordinaryüs profesör unvanlarını aldı ve 1962 yılına kadar burada görev yaptı.
Robert College, TÜBİTAK Kuruluşu, Kaliforniya Üniversitesi ve ODTÜ Görevleri
Daha sonra Robert College’de matematik dersleri verdi. 1964 yılında TÜBİTAK’ın kuruluşunda önemli rol üstlenen Arf, kurumun ilk bilim kurulu başkanı oldu. Bir süre ABD’de araştırmalar yapan Arf, Kaliforniya Üniversitesi’nde konuk öğretim üyesi olarak çalıştı. 1967 yılında Türkiye’ye dönen Arf, kısa süre sonra Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde göreve başladı.
Gebze Araştırma Merkezi, Türk Matematik Derneği Başkanlığı ve 1997 Vefatı
1980 yılında emekli olduktan sonra da bilimsel çalışmalarını sürdürerek TÜBİTAK’a bağlı Gebze Araştırma Merkezi’nde görev aldı. 1983-1989 yılları arasında Türk Matematik Derneği başkanlığını yürüttü. Bilim insanının amacını ‘anlamak, ama büyük harflerle anlamak’ sözleriyle ifade eden Cahit Arf’ın onuruna 3-7 Eylül 1990 tarihleri arasında Silivri’de uluslararası bir sempozyum düzenlendi. Matematikte cebir, sayılar teorisi, halkalar ve geometri alanlarında önemli çalışmalar yapan Arf, 26 Aralık 1997 tarihinde İstanbul’da kalp rahatsızlığı nedeniyle hayatını kaybetti.
Sıkça Sorulan Sorular
Cahit Arf kimdir? Cahit Arf, 1910-1997 yılları arasında yaşamış dünya çapında tanınan Türk matematikçi ve bilim insanıdır. 10 TL’nin arka yüzünde portresi bulunan, Arf Değişmezi, Arf Halkaları gibi kavramları matematik literatürüne kazandıran efsanevi bir dahidir.
Cahit Arf nereli ve kaç yaşında öldü? Cahit Arf, 24 Ekim 1910’da Selanik’te doğdu ve 26 Aralık 1997’de İstanbul’da 87 yaşında kalp rahatsızlığı nedeniyle vefat etti.
10 TL’nin arkasında neden Cahit Arf var? TCMB, E9 Emisyon Grubu banknotlarında Türkiye’nin bilime verdiği değeri göstermek için dünya matematik literatürüne adını yazdıran Cahit Arf’ı 10 TL’nin arka yüzüne bastı.
Arf Değişmezi nedir? Arf Değişmezi, Cahit Arf tarafından geliştirilen ve cebirsel topolojide kullanılan, dünya çapında bilimsel makalelere konu olmuş matematiksel bir kavramdır.
Arf Halkaları ne işe yarar? Arf Halkaları, geometrik nesnelerin sınıflandırılmasında kullanılan ve Cahit Arf’ın adıyla anılan matematiksel bir yöntemdir.
Cahit Arf hangi ödülleri aldı? Cahit Arf, 1943 yılında İnönü Armağanı’nı ve 1974 yılında TÜBİTAK Bilim Ödülü’nü kazanmıştır.
Cahit Arf nerede eğitim gördü? Paris’teki Lycée Saint-Louis lisesinde, ardından École Normale Supérieure’de yükseköğrenim gördü. Doktorasını 1938’de Almanya’daki Göttingen Üniversitesi’nde tamamladı.
Cahit Arf TÜBİTAK’ta ne görev yaptı? 1964 yılında TÜBİTAK’ın kuruluşunda önemli rol üstlenen Cahit Arf, kurumun ilk bilim kurulu başkanı oldu.
Cahit Arf hangi üniversitelerde çalıştı? Galatasaray Lisesi’nde öğretmenlik, İstanbul Üniversitesi’nde profesörlük, Robert College’de matematik dersleri, Kaliforniya Üniversitesi’nde konuk öğretim üyeliği ve ODTÜ’de görev yaptı.
10 TL’deki Cahit Arf tasarımında neler var? Kırmızı renkli 10 TL’nin arka yüzünde Cahit Arf’ın portresi, geometrik şekiller, sayı dizileri ve Arf Değişmezi formülünden kesitler yer almaktadır.
Cahit Arf’ın ünlü sözü nedir? Cahit Arf, bilim insanının amacını “anlamak, ama büyük harflerle anlamak” sözleriyle ifade etmiştir.
Cahit Arf hangi alanlarda çalıştı? Cebir, sayılar teorisi, halkalar, geometri, cebirsel topoloji ve sentetik geometri alanlarında önemli çalışmalar yaptı.
Cahit Arf’a ne zaman sempozyum düzenlendi? Cahit Arf’ın onuruna 3-7 Eylül 1990 tarihleri arasında Silivri’de uluslararası bir matematik sempozyumu düzenlendi.
Arf Sabiti nedir? Arf Sabiti, Cahit Arf’ın sentetik geometri alanındaki çalışmalarıyla ortaya çıkan ve onun adıyla anılan matematiksel bir kavramdır.
Cahit Arf emekli olduktan sonra ne yaptı? 1980’de emekli olduktan sonra TÜBİTAK’a bağlı Gebze Araştırma Merkezi’nde çalıştı ve 1983-1989 arasında Türk Matematik Derneği başkanlığı yaptı.